अहीनगुर्नाम स गां समग्रा-
महीनबाहुद्रविणः शशास ।
यो हीनसंसर्गपराङ्मुखत्वा-
द्युवाप्यनर्थैर्व्यसनैर्विहीनः ॥
अहीनगुर्नाम स गां समग्रा-
महीनबाहुद्रविणः शशास ।
यो हीनसंसर्गपराङ्मुखत्वा-
द्युवाप्यनर्थैर्व्यसनैर्विहीनः ॥
महीनबाहुद्रविणः शशास ।
यो हीनसंसर्गपराङ्मुखत्वा-
द्युवाप्यनर्थैर्व्यसनैर्विहीनः ॥
अन्वयः
AI
अहीनबाहुद्रविणः, हीनसंसर्गपराङ्मुखत्वात् युवा अपि अनर्थैः व्यसनैः विहीनः यः सः अहीनगुः नाम समग्राम् गाम् शशास ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अहीनगुरिति॥ अहीनबाहुद्रविणः समग्रभुजपराक्रमः।
द्रविणं काञ्चनं वित्तं द्रविणं च पराक्रमः इति विश्वः। हीनसंसर्गपराङ्मुखन्वान्नीचसंसर्गविमुखत्वाद्धेतोर्युवाऽप्यनर्थैरनर्थकरैर्व्यसनैः पानद्यूतादिभिर्विहीनो रहितो योऽहीनगुर्नाम स पूर्वोक्तो देवानीकसुतः समग्रां सर्वां गां भुवं शशास ॥
Summary
AI
Devanika's son, named Ahinagu, whose arm-strength was undiminished, ruled the entire earth. Though a youth, he was free from calamities and vices due to his aversion to the company of the lowly.
सारांश
AI
शक्तिशाली भुजाओं वाले अहीनगु ने संपूर्ण पृथ्वी पर शासन किया। वे कुसंगति से दूर रहे और युवावस्था में भी व्यसनों तथा अनर्थों से पूरी तरह मुक्त रहे।
पदच्छेदः
AI
| अहीनगुः | अहीनगु (१.१) | Ahinagu (by name) |
| नाम | नाम | by name |
| सः | तद् (१.१) | he (Devanika's son) |
| गाम् | गो (२.१) | the earth |
| समग्राम् | समग्र (२.१) | the entire |
| अहीनबाहुद्रविणः | अहीन–बाहु–द्रविण (१.१) | one whose arm-strength was not deficient |
| शशास | शशास (√शास् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | ruled |
| यः | यद् (१.१) | who |
| हीनसंर्गपराङ्मुखत्वात् | हीन–संसर्ग–पराङ्मुखत्व (५.१) | due to his aversion to the company of the lowly |
| युवा | युवन् (१.१) | a youth |
| अपि | अपि | even though |
| अनर्थैः | अनर्थ (३.३) | from calamities |
| व्यसनैः | व्यसन (३.३) | from vices |
| विहीनः | विहीन (वि√हा+क्त, १.१) | was devoid of |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | ही | न | गु | र्ना | म | स | गां | स | म | ग्रा |
| म | ही | न | बा | हु | द्र | वि | णः | श | शा | स |
| यो | ही | न | सं | स | र्ग | प | रा | ङ्मु | ख | त्वा |
| द्यु | वा | प्य | न | र्थै | र्व्य | स | नै | र्वि | ही | नः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.