स नैषधस्यार्थपतेः सुताया-
मुत्पादयामास निषिद्धशत्रुः ।
अनूनसारं निषधान्नगेन्द्रा-
त्पुत्रं यमाहुर्निषधाख्यमेव ॥
स नैषधस्यार्थपतेः सुताया-
मुत्पादयामास निषिद्धशत्रुः ।
अनूनसारं निषधान्नगेन्द्रा-
त्पुत्रं यमाहुर्निषधाख्यमेव ॥
मुत्पादयामास निषिद्धशत्रुः ।
अनूनसारं निषधान्नगेन्द्रा-
त्पुत्रं यमाहुर्निषधाख्यमेव ॥
अन्वयः
AI
निषिद्धशत्रुः सः (अतिथिः) नैषधस्य अर्थपतेः सुतायाम्, नगेन्द्रात् निषधात् अनूनसारम्, यम् निषध आख्यम् एव आहुः, (तम्) पुत्रम् उत्पादयामास ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
स इति॥ निषिद्धशत्रुर्निवारितरिपुः सोऽतिथिर्नैषधस्य निषधदेशाधीश्वरस्यार्थपते राज्ञः सुतायां निषधान्निषधाख्यान्नगेन्द्रात्पर्वतात्। अनूनसारमन्यूनबलं पुत्रमुत्पादयामास। यं पुत्रं निषधाख्यं निषधनामकमेवाहुः ॥
Summary
AI
King Atithi, who had subdued all his foes, fathered a son with the daughter of the king of Nishadha. This son, possessing a strength and substance as great as the Nishadha mountain itself, was aptly named Nishadha.
सारांश
AI
शत्रुओं का दमन करने वाले राजा कुश ने निषधराज की पुत्री के गर्भ से निषध नामक पुत्र उत्पन्न किया, जो निषध पर्वत के समान अपार शक्तिशाली था।
पदच्छेदः
AI
| सः | तद् (१.१) | He |
| नैषधस्य | नैषध (६.१) | of the king of Nishadha |
| अर्थपतेः | अर्थपति (६.१) | the lord of wealth |
| सुतायाम् | सुता (७.१) | in the daughter |
| उत्पादयामास | उत्पादयामास (उद्√पद् +णिच्+आम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | begot |
| निषिद्धशत्रुः | निषिद्ध–शत्रु (१.१) | he who had suppressed his enemies |
| अनूनसारम् | अनून–सार (२.१) | of no less strength |
| निषधात् | निषध (५.१) | than the Nishadha mountain |
| नगेन्द्रात् | नग–इन्द्र (५.१) | than the king of mountains |
| पुत्रम् | पुत्र (२.१) | a son |
| यम् | यद् (२.१) | whom |
| आहुः | आहुः (√अह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they call |
| निषधाख्यम् | निषध–आख्य (२.१) | named Nishadha |
| एव | एव | itself |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | नै | ष | ध | स्या | र्थ | प | तेः | सु | ता | या |
| मु | त्पा | द | या | मा | स | नि | षि | द्ध | श | त्रुः |
| अ | नू | न | सा | रं | नि | ष | धा | न्न | गे | न्द्रा |
| त्पु | त्रं | य | मा | हु | र्नि | ष | धा | ख्य | मे | व |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.