स कुलोचितमिन्द्रस्य साहायकमुपेयिवान् ।
जघान समरे दैत्यं दुर्जयं तेन चावधि ॥

अन्वयः AI सः इन्द्रस्य कुल-उचितम् साहायकम् उपेयिवान्, समरे दुर्जयम् दैत्यम् जघान, तेन च (दैत्यः) अवधि।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स इति॥ स कुशः कुलोचितं कुलाभ्यस्तमिन्द्रस्य साहायकं सहकारित्वम्। योपधात्- (अष्टाध्यायी ५.१.१३२ ) इत्यादिना वुञ्। उपेयिवान् प्राप्तः सन् समरे नामतोऽर्थतश्च दुर्जयं दैत्यं जघानावधीत्। तेन दैत्येन। अवधि हतश्च। लुङिच (अष्टाध्यायी २.४.४३ ) इति हनो वधादेशः ॥
Summary AI He (Atithi), having accepted help from Indra as was befitting his lineage, fought and killed an invincible demon in battle; and by him, the demon was slain.
सारांश AI इंद्र की सहायता की पारिवारिक परंपरा निभाते हुए कुश ने युद्ध में दुर्जेय दैत्य का वध किया और स्वयं भी उसी के हाथों वीरगति को प्राप्त हुए।
पदच्छेदः AI
सःतद् (१.१) He
कुलोचितम्कुलउचित (२.१) befitting his lineage
इन्द्रस्यइन्द्र (६.१) of Indra
साहायकम्साहायक (२.१) help
उपेयिवान्उपेयिवस् (उप√इ+क्वसु, १.१) having obtained
जघानजघान (√हन् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) killed
समरेसमर (७.१) in battle
दैत्यम्दैत्य (२.१) a demon
दुर्जयम्दुर्जय (२.१) invincible
तेनतद् (३.१) by him
and
अवधिअवधि (√वध् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) was killed
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
कु लो चि मि न्द्र स्य
सा हा मु पे यि वान्
घा रे दै त्यं
दु र्ज यं ते चा धि
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.