कृतः प्रयत्नो न च देव लब्धं
मग्नं पयस्याभरणोत्तमं ते ।
नागेन लौल्यात्कुमुदेन नून-
मुपात्तमन्तर्ह्रदवासिना तत् ॥

अन्वयः AI देव! प्रयत्नः कृतः, च ते पयसि मग्नम् आभरण-उत्तमम् न लब्धम् । नूनम् अन्तः-ह्रद-वासिना नागेन कुमुदेन लौल्यात् तत् उपात्तम् ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) कृत इति॥ हे देव! प्रयत्नः कृतः। पयसि मग्नं त आभरणोत्तमं न च लब्धम्। किंतु तदाभरणमन्तर्ह्रदवासिना कुमुदाख्येन नागेन पन्नगेन लौल्याल्लोभादुपात्तं गृहीतम्। नूनम् इति वितर्के ॥

Summary AI "O King, we made every effort, but your excellent ornament that sank in the water was not found. Surely, it has been taken out of greed by the Naga named Kumuda, who dwells deep within the river's pool."

सारांश AI गोताखोरों ने कहा कि हे देव, बहुत खोजने पर भी वह श्रेष्ठ आभूषण नहीं मिला। निश्चित ही जल के भीतर रहने वाले कुमुद नामक नाग ने उसे कौतुकवश ले लिया है।

पदच्छेदः AI

कृतः		was made
प्रयत्नः	प्रयत्न (१.१)	effort
न	न	not
च	च	and
देव	देव (८.१)	O King!
लब्धम्		was found
मग्नम्		sunk
पयसि	पयस् (७.१)	in the water
आभरणोत्तमम्	आभरण–उत्तम (१.१)	the best of ornaments
ते	युष्मद् (६.१)	your
नागेन	नाग (३.१)	by the Naga
लौल्यात्	लौल्य (५.१)	out of greed
कुमुदेन	कुमुद (३.१)	named Kumuda
नूनम्	नूनम्	surely
उपात्तम्		has been taken
अन्तर्ह्रदवासिना	अन्तर्–ह्रद–वासिन् (३.१)	who dwells deep in the lake
तत्	तत् (१.१)	it

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
कृ	तः	प्र	य	त्नो	न	च	दे	व	ल	ब्धं
म	ग्नं	प	य	स्या	भ	र	णो	त्त	मं	ते
ना	गे	न	लौ	ल्या	त्कु	मु	दे	न	नू	न
मु	पा	त्त	म	न्त	र्ह्र	द	वा	सि	ना	तत्

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect