वर्णोदकैः काञ्चनश्रृङ्गमुक्तैस-
तमायताक्ष्यः प्रणयादसिञ्चन् ।
तथागतः सोऽतितरां बभासे
सधातुनिष्यन्द इवाद्रिराजः ॥

अन्वयः AI आयत-अक्ष्यः तम् काञ्चन-शृङ्ग-मुक्तैः वर्ण-उदकैः प्रणयात् असिञ्चन् । तथा-गतः सः स-धातु-निष्यन्दः अद्रि-राजः इव अति-तराम् बभासे ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) वर्णोदकैरिति। तं कुशम्। आयताक्ष्यः काञ्चनस्य शृङ्गैर्मुक्तानि तैर्वर्णोदकैः कुङ्कुमादिवर्णद्रव्यसहितोदकैः प्रणयात्स्नेहादसिञ्चन्। तथागतस्तथास्थितः। वर्णोदकसिक्त इत्यर्थः। स कुशः सधातुनिष्यन्दो गैरिकद्रव्ययुक्तोऽद्रिराज इव। अतितरां बभासेऽत्यर्थं चकासे ॥

Summary AI The long-eyed women, out of love, sprinkled him with colored waters squirted from golden syringes. In that state, he shone exceedingly, like a great mountain with streams of colored mineral ores flowing down its sides.

सारांश AI विशाल नेत्रों वाली स्त्रियों ने प्रेमवश स्वर्ण के श्रृंगों से राजा पर रंगीन जल छिड़का। उस समय राजा गेरु आदि धातुओं के रंगीन झरनों वाले पर्वतराज के समान सुशोभित हुए।

पदच्छेदः AI

वर्ण-उदकैः	वर्ण–उदक (३.३)	With colored waters
काञ्चन-शृङ्ग-मुक्तैः	काञ्चन–शृङ्ग–मुक्त (३.३)	squirted from golden syringes
तम्	तद् (२.१)	him
आयत-अक्ष्यः	आयत–अक्षि (१.३)	The long-eyed women
प्रणयात्	प्रणय (५.१)	out of love
असिञ्चन्	असिञ्चन् (√सिच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	sprinkled
तथा-गतः	तथा–गत (१.१)	Being in that state
सः	तद् (१.१)	he
अतितराम्	अतितराम्	exceedingly
बभासे	बभासे (√भास् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	shone
स-धातु-निष्यन्दः	स–धातु–निष्यन्द (१.१)	with streams of mineral ores
इव	इव	like
अद्रि-राजः	अद्रि–राज (१.१)	a king of mountains

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
व	र्णो	द	कैः	का	ञ्च	न	श्रृ	ङ्ग	मु	क्तै	स
त	मा	य	ता	क्ष्यः	प्र	ण	या	द	सि	ञ्चन्
त	था	ग	तः	सो	ऽति	त	रां	ब	भा	से
स	धा	तु	नि	ष्य	न्द	इ	वा	द्रि	रा	जः
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect