स नौविमानादवतीर्य रेमे
विलोलहारः सह ताभिरप्सु ।
स्कन्धावलग्नोद्धृतपद्मिनीकः
करेणुभिर्वन्य इव द्विपेन्द्रः ॥
स नौविमानादवतीर्य रेमे
विलोलहारः सह ताभिरप्सु ।
स्कन्धावलग्नोद्धृतपद्मिनीकः
करेणुभिर्वन्य इव द्विपेन्द्रः ॥
विलोलहारः सह ताभिरप्सु ।
स्कन्धावलग्नोद्धृतपद्मिनीकः
करेणुभिर्वन्य इव द्विपेन्द्रः ॥
अन्वयः
AI
विलोल-हारः सः नौ-विमानात् अवतीर्य, करेणुभिः सह स्कन्ध-अवलग्न-उद्धृत-पद्मिनीकः वन्यः द्विपेन्द्रः इव, ताभिः सह अप्सु रेमे ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
स इति॥ स कुशो नौर्विमानमिव नौविमानम्। उपमितसमासः। तस्मादवतीर्य विलोलहारः सन्, ताभिः स्त्रीभिः सहकरेणुभिः सह स्कन्धावलग्नोद्धृतपद्मिन्युत्पाटितनलिनी यस्य स तथोक्तः सन्।
नद्यृतश्च(५।४।१५३) इति कप्रत्ययः। वन्यो द्विपेन्द्र इव। अप्सु रेमे ॥
Summary
AI
Descending from his palatial boat, he (King Kusha), with his necklace swinging, sported with his wives in the water. He was like a wild lord of elephants enjoying himself with his mates, with uprooted lotuses clinging to his shoulders.
सारांश
AI
राजा कुश नौका से उतरकर स्त्रियों के साथ जल में क्रीड़ा करने लगे। वे हाथ में कमलिनी लिए हुए ऐसे लग रहे थे जैसे हथिनियों के साथ जल में उतरा कोई जंगली गजराज हो।
पदच्छेदः
AI
| सः | तद् (१.१) | He |
| नौ-विमानात् | नौ–विमान (५.१) | from the boat-like celestial car |
| अवतीर्य | अवतीर्य (अव√तृ+ल्यप्) | having descended |
| रेमे | रेमे (√रम् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | enjoyed |
| विलोला-हारः | विलोल–हार (१.१) | with his necklace swinging |
| सह | सह | with |
| ताभिः | तद् (३.३) | them (the women) |
| अप्सु | अप् (७.३) | in the water |
| स्कन्ध-अवलग्न-उद्धृत-पद्मिनीकः | स्कन्ध–अवलग्न–उद्धृत–पद्मिनी–क (१.१) | who has uprooted lotuses clinging to his shoulders |
| करेणुभिः | करेणु (३.३) | with female elephants |
| वन्यः | वन्य (१.१) | a wild |
| इव | इव | like |
| द्विपेन्द्रः | द्विप–इन्द्र (१.१) | lord of elephants |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | नौ | वि | मा | ना | द | व | ती | र्य | रे | मे |
| वि | लो | ल | हा | रः | स | ह | ता | भि | र | प्सु |
| स्क | न्धा | व | ल | ग्नो | द्धृ | त | प | द्मि | नी | कः |
| क | रे | णु | भि | र्व | न्य | इ | व | द्वि | पे | न्द्रः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.