तीरस्थलीबर्हिभिरुत्कलापैः
प्रस्निग्धकेकैरभिनन्द्यमानम् ।
श्रोत्रषु संमूर्च्छति रक्तमासां
गीतानुगं वारिमृदङ्गवाद्यम् ॥

अन्वयः AI उत्-कलापैः प्र-स्निग्ध-केकैः तीर-स्थली-बर्हिभिः अभिनन्द्यमानम् आसाम् गीत-अनुगम् रक्तम् वारि-मृदङ्ग-वाद्यम् श्रोत्रेषु संमूर्च्छति ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तीरेति॥ उत्कलापैरुञ्चबर्हैः प्रस्निग्धा मधुराः केका येषां तैः। तीरस्थलीषु स्थितैर्बर्हिभिर्मयूरैरभिनन्द्यमानं रक्तं श्राव्यं गीतानुगं गीतानुसारि। आसां स्त्रीणां संबन्धि। वार्येव मृदङ्गस्तस्य वाद्यं वाद्यध्वनिः श्रोत्रेषु संमूर्च्छति व्याप्नोति ॥

Summary AI "The melodious drum-sound produced by their hands striking the water, which accompanies their singing, pervades their ears. This music is welcomed by the peacocks on the riverbank, who respond with their deep, sweet cries and raised tails."

सारांश AI तट पर स्थित मयूर अपनी मधुर केका ध्वनि से प्रसन्नता व्यक्त कर रहे हैं। स्त्रियों के गायन के साथ उनके द्वारा जल पर किए गए आघात से उत्पन्न मृदंग जैसी ध्वनि कानों को अत्यंत प्रिय लग रही है।

पदच्छेदः AI

तीर-स्थली-बर्हिभिः	तीर–स्थली–बर्हिन् (३.३)	by the peacocks on the river bank
उत्-कलापैः	उत्–कलाप (३.३)	with raised tails
प्र-स्निग्ध-केकैः	प्र–स्निग्ध–केका (३.३)	with their deep and sweet cries
अभिनन्द्यमानम्	अभिनन्द्यमान (अभि√नन्द्+शानच्, १.१)	being welcomed
श्रोत्रेषु	श्रोत्र (७.३)	in the ears
संमूर्च्छति	संमूर्च्छति (सम्√मूर्छ् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	pervades
रक्तम्	रक्त (१.१)	The melodious
आसाम्	इदम् (६.३)	of these (women)
गीत-अनुगम्	गीत–अनुग (१.१)	accompanying the song
वारि-मृदङ्ग-वाद्यम्	वारि–मृदङ्ग–वाद्य (१.१)	drum-sound of the water

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ती	र	स्थ	ली	ब	र्हि	भि	रु	त्क	ला	पैः
प्र	स्नि	ग्ध	के	कै	र	भि	न	न्द्य	मा	नम्
श्रो	त्र	षु	सं	मू	र्च्छ	ति	र	क्त	मा	सां
गी	ता	नु	गं	वा	रि	मृ	द	ङ्ग	वा	द्यम्

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect