स्नानार्द्रमुक्तेष्वनुधूपवासं
विन्यस्तसायंतनमल्लिकेषु ।
कामो वसन्तात्ययमन्दवीर्यः
केशेषु लेभे बलमङ्गनानाम् ॥

अन्वयः AI वसन्तात्ययमन्दवीर्यः कामः, स्नानार्द्रमुक्तेषु, अनुधूपवासम्, विन्यस्तसायंतनमल्लिकेषु अङ्गनानाम् केशेषु बलम् लेभे ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स्नानेति॥ वसन्तस्यात्मसहकारिणोऽत्ययेनातिक्रमेण मन्दवीर्योऽतिदुर्बलः कामः स्नानार्द्राश्च ते मुक्ताश्च। धूपसंचारणार्थमित्यर्थः, तेषु। अनुधूपवासं धूपवासानन्तरं विन्यस्ताः सायंतनमल्लिका येषु तेषु। अङ्गनानां केशेषु बलं लेभे। तैरुद्दीपित इत्यर्थः ॥

Summary AI The god of love, whose power had waned with the passing of spring, regained his strength in the hair of women, which was let loose after being wet from bathing, then scented with incense, and finally adorned with evening jasmine flowers.

सारांश AI वसंत के अंत में क्षीण हुआ कामदेव, स्नान के बाद धूप से सुखाए गए और मल्लिका के फूलों से सजे स्त्रियों के केशों में पुनः शक्ति प्राप्त करने लगा।

पदच्छेदः AI

स्नानार्द्रमुक्तेषु	स्नान–आर्द्र–मुक्त (७.३)	in those let loose after being wet from bathing
अनुधूपवासम्	अनुधूपवासम्	after being scented with incense
विन्यस्तसायंतनमल्लिकेषु	विन्यस्त–सायंतन–मल्लिका (७.३)	in which evening jasmines were placed
कामः	काम (१.१)	the god of love
वसन्तात्ययमन्दवीर्यः	वसन्तात्यय–मन्द–वीर्य (१.१)	whose power was waned with the passing of spring
केशेषु	केश (७.३)	in the hair
लेभे	लेभे (√लभ् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	obtained
बलम्	बल (२.१)	strength
अङ्गनानाम्	अङ्गना (६.३)	of women

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स्ना	ना	र्द्र	मु	क्ते	ष्व	नु	धू	प	वा	सं
वि	न्य	स्त	सा	यं	त	न	म	ल्लि	के	षु
का	मो	व	स	न्ता	त्य	य	म	न्द	वी	र्यः
के	शे	षु	ले	भे	ब	ल	म	ङ्ग	ना	नाम्
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect