स्वेदानुविद्धार्द्रनखक्षताङ्के
भूयिष्ठसंदष्टशिखं कपोले ।
च्युतं न कर्णादपि कामिनीनां
शिरीषपुष्पं सहसा पपात ॥
स्वेदानुविद्धार्द्रनखक्षताङ्के
भूयिष्ठसंदष्टशिखं कपोले ।
च्युतं न कर्णादपि कामिनीनां
शिरीषपुष्पं सहसा पपात ॥
भूयिष्ठसंदष्टशिखं कपोले ।
च्युतं न कर्णादपि कामिनीनां
शिरीषपुष्पं सहसा पपात ॥
अन्वयः
AI
कामिनीनाम् कर्णात् च्युतम्, भूयिष्ठसंदष्टशिखम् शिरीषपुष्पम् स्वेदानुविद्धार्द्रनखक्षताङ्के कपोले (पतित्वा) सहसा न पपात ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
स्वेदेति॥ स्वेदानुविद्धमार्द्रं नूतनं नखक्षतमङ्को यस्य तस्मिन्कामिनीनां कपोले भूयिष्ठमत्यर्थं संदष्टशिखं विश्लिष्टकेसरम्, अत एव कर्णाञ्च्युतमपि। शिरीषपुष्पं सहसा न पपात ॥
Summary
AI
The Shirisha flower of amorous women, though fallen from the ear and with its stalk much bitten, did not fall off suddenly from the cheek, which was marked with fresh nail-scratches moistened by perspiration.
सारांश
AI
पसीने और नख-क्षतों से अंकित कपोलों पर सजे शिरीष के फूल, कानों से खिसक कर अचानक नीचे गिरने लगे।
पदच्छेदः
AI
| स्वेदानुविद्धार्द्रनखक्षताङ्के | स्वेद–अनुविद्ध–आर्द्र–नखक्षत–अङ्क (७.१) | on the cheek marked with fresh nail-scratches moistened by perspiration |
| भूयिष्ठसंदष्टशिखम् | भूयिष्ठ–संदष्ट–शिख (१.१) | with its stalk much bitten |
| कपोले | कपोल (७.१) | on the cheek |
| च्युतम् | च्युत (√च्यु+क्त, १.१) | fallen |
| न | न | not |
| कर्णात् | कर्ण (५.१) | from the ear |
| अपि | अपि | even |
| कामिनीनाम् | कामिनी (६.३) | of amorous women |
| शिरीषपुष्पम् | शिरीष–पुष्प (१.१) | the Shirisha flower |
| सहसा | सहसा | suddenly |
| पपात | पपात (√पत् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | fall off |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स्वे | दा | नु | वि | द्धा | र्द्र | न | ख | क्ष | ता | ङ्के |
| भू | यि | ष्ठ | सं | द | ष्ट | शि | खं | क | पो | ले |
| च्यु | तं | न | क | र्णा | द | पि | का | मि | नी | नां |
| शि | री | ष | पु | ष्पं | स | ह | सा | प | पा | त |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.