दिने दिने शैवलवन्त्यधस्ता-
त्सोपानपर्वाणि विमुञ्चदम्भः ।
उद्दण्डपद्मं गृहदीर्घिकाणां
नारीनितम्बद्वयसं बभूव ॥

अन्वयः AI दिने दिने अधस्तात् शैवलवन्ति सोपानपर्वाणि विमुञ्चत्, उद्दण्डपद्मम् गृहदीर्घिकाणाम् अम्भः नारीनितम्बद्वयसम् बभूव ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) दिने दिन इति॥ दिने दिने प्रतिदिनं शैवलवन्त्यधस्ताद्यानि सोपानानां पर्वाणि भङ्ग्यस्तानि विमुञ्चत्। अत एव उद्दण्डपद्मं गृहदीर्घिकाणामम्भः। नारीनितम्बः प्रमाणमस्य नारीनितम्बद्वयसं बभूव। विहारयोग्यमभूदित्यर्थः। प्रयाणे द्वयसच्- (अष्टाध्यायी ५.२.३७ ) इति द्वयसच्प्रत्ययः ॥

Summary AI Day by day, the water in the household ponds, receding to reveal the mossy steps below, became as wide as a woman's hips, with lotuses rising on their tall stalks.

सारांश AI बावड़ियों का जल प्रतिदिन कम होने से काई लगी सीढ़ियाँ दिखने लगीं और ऊँचे कमलों वाला वह जल अब स्त्रियों के नितम्बों तक ही गहरा रह गया था।

पदच्छेदः AI

दिने	दिन (७.१)	day
दिने	दिन (७.१)	by day
शैवलवन्ति	शैवलवत् (२.३)	mossy
अधस्तात्	अधस्तात्	below
सोपानपर्वाणि	सोपान–पर्वन् (२.३)	the flights of steps
विमुञ्चत्	विमुञ्चत् (वि√मुच्+शतृ, १.१)	revealing
अम्भः	अम्भस् (१.१)	the water
उद्दण्डपद्मम्	उद्–दण्ड–पद्म (१.१)	with lotuses on tall stalks
गृहदीर्घिकाणाम्	गृह–दीर्घिका (६.३)	of the household ponds
नारीनितम्बद्वयसम्	नारी–नितम्ब–द्वयस (१.१)	as wide as a woman's hips
बभूव	बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	became

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
दि	ने	दि	ने	शै	व	ल	व	न्त्य	ध	स्ता
त्सो	पा	न	प	र्वा	णि	वि	मु	ञ्च	द	म्भः
उ	द्द	ण्ड	प	द्मं	गृ	ह	दी	र्घि	का	णां
ना	री	नि	त	म्ब	द्व	य	सं	ब	भू	व

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect