Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

तस्याः स राजोपपदं निशान्तं
कामीव कान्ताहृदयं प्रविश्य ।
यथार्हमन्यैरनुजीविलोकं
संभावयामास यथाप्रधानम् ॥

अन्वयः AI सः कामी कान्ताहृदयम् इव तस्याः राजोपपदम् निशान्तम् प्रविश्य, अन्यैः अनुजीविलोकम् यथाप्रधानम् यथार्हम् संभावयामास ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तस्या इति॥ स कुशस्तस्याः पुरः संबन्धि राजोपपदं राजशब्द पूर्वं निशान्तम्। राजभवनमित्यर्थः। निशान्तं भवनोषसोः इति विश्वः। कामी कान्तहृदयमिव प्रविश्य। अन्यैर्निशान्तैरनुजीविलोकममात्यादिकं यथाप्रधानं मानानुसारेण। यथार्हं यथोचितम्। तत्तदुचितगृहैरित्यर्थः। संभावयामास ॥
Summary AI He, entering the royal palace of that city just as a lover enters the heart of his beloved, honored his dependents and others according to their rank and merit.
सारांश AI राजा कुश ने अपने राजभवन में वैसे ही प्रवेश किया जैसे कोई प्रेमी अपनी प्रेयसी के हृदय में। वहाँ उन्होंने सेवकों को पद के अनुसार स्थान दिया।
पदच्छेदः AI
तस्याःतत् (६.१) of that (city)
सःतत् (१.१) he
राजोपपदम्राजन्उपपद (२.१) named 'royal'
निशान्तम्निशान्त (२.१) palace
कामीकामिन् (१.१) a lover
इवइव like
कान्ताहृदयम्कान्ताहृदय (२.१) the heart of a beloved
प्रविश्यप्रविश्य (प्र√विश्+ल्यप्) having entered
यथार्हम्यथार्हम् according to merit
अन्यैःअन्य (३.३) others
अनुजीविलोकम्अनुजीविन्लोक (२.१) the host of dependents
संभावयामाससंभावयामास (सम्√भू +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) honored
यथाप्रधानम्यथाप्रधानम् according to rank
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
स्याः रा जो दं नि शा न्तं
का मी का न्ता हृ यं प्र वि श्य
था र्ह न्यै नु जी वि लो कं
सं भा या मा था प्र धा नम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.