तीर्थे तदीये गजसेतुबन्धा-
त्प्रतीपगामुत्तरतोऽस्य गङ्गाम् ।
अयत्नबालव्यजनीबभूवु-
र्हंसा नभोलङ्घनलोलपक्षाः ॥
तीर्थे तदीये गजसेतुबन्धा-
त्प्रतीपगामुत्तरतोऽस्य गङ्गाम् ।
अयत्नबालव्यजनीबभूवु-
र्हंसा नभोलङ्घनलोलपक्षाः ॥
त्प्रतीपगामुत्तरतोऽस्य गङ्गाम् ।
अयत्नबालव्यजनीबभूवु-
र्हंसा नभोलङ्घनलोलपक्षाः ॥
अन्वयः
AI
अस्य तदीये तीर्थे गजसेतुबन्धात् उत्तरतः प्रतीपगाम् गङ्गाम् (प्राप्य) नभोलङ्घनलोलपक्षाः हंसाः अयत्नबालव्यजनीबभूवुः ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तीर्थ इति॥ तदीये वैन्ध्ये तीर्थेऽवतारे गजा एव सेतुस्तस्य बन्धाद्धेतोः प्रतीपगां पश्चिमवाहिनीं गङ्गामुत्तरतोऽस्य कुशस्य नभोलङ्घनेन लोलपक्षा हंसा अयत्नेन बालव्यजनीबभूवुश्चामराण्यभूवन्। अभूततद्भावे च्विः ॥
Summary
AI
At that sacred ford, north of the bridge formed by his elephants, the swans, with wings eager to fly across the sky, effortlessly became like ceremonial fans (chauris) for him as they flew against the current of the Ganga.
सारांश
AI
जब कुश हाथियों के पुल से गंगा पार कर रहे थे, तब आकाश में उड़ते हंस अपने हिलते पंखों से उन पर चँवर की भाँति सेवा कर रहे थे।
पदच्छेदः
AI
| तीर्थे | तीर्थ (७.१) | at the sacred ford |
| तदीये | तदीय (७.१) | his |
| गजसेतुबन्धात् | गज–सेतु–बन्ध (५.१) | from the bridge formed by elephants |
| प्रतीपगाम् | प्रतीपगा (२.१) | flowing upstream |
| उत्तरतः | उत्तरतः | from the north |
| अस्य | इदम् (६.१) | his |
| गङ्गाम् | गङ्गा (२.१) | the Ganga |
| अयत्नबालव्यजनीबभूवुः | बभूवुः (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | effortlessly became like small fans |
| हंसाः | हंस (१.३) | swans |
| नभोलङ्घनलोलपक्षाः | नभस्–लङ्घन–लोल–पक्ष (१.३) | whose wings were eager to cross the sky |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ती | र्थे | त | दी | ये | ग | ज | से | तु | ब | न्धा |
| त्प्र | ती | प | गा | मु | त्त | र | तो | ऽस्य | ग | ङ्गाम् |
| अ | य | त्न | बा | ल | व्य | ज | नी | ब | भू | वु |
| र्हं | सा | न | भो | ल | ङ्घ | न | लो | ल | प | क्षाः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.