तथेति तस्याः प्रणयं प्रतीतः
प्रत्यग्रहीत्प्राग्रहरो रघूणाम् ।
पूरप्यभिव्यक्तमुखप्रसादा
शरीरबन्धेन तिरोबभूव ॥
तथेति तस्याः प्रणयं प्रतीतः
प्रत्यग्रहीत्प्राग्रहरो रघूणाम् ।
पूरप्यभिव्यक्तमुखप्रसादा
शरीरबन्धेन तिरोबभूव ॥
प्रत्यग्रहीत्प्राग्रहरो रघूणाम् ।
पूरप्यभिव्यक्तमुखप्रसादा
शरीरबन्धेन तिरोबभूव ॥
अन्वयः
AI
रघूणाम् प्राग्रहरः प्रतीतः सन् तस्याः प्रणयम् 'तथा' इति प्रत्यग्रहीत् । अभिव्यक्त-मुख-प्रसादा पूः अपि शरीर-बन्धेन तिरः बभूव ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तथेति॥ रघूणां प्राग्रहरः श्रेष्ठः कुशस्तस्याः पुरः प्रणयं याञ्चां प्रतीतो हृष्टः सन्, तथेति प्रत्यग्रहीत् स्वीकृतवान्। पूः पुराधिदेवताप्यभिव्यक्तमुखप्रसादा सती। इष्टलाभादिति भावः। शरीरबन्धेन शरीरयोगेन करणेन तिरोबभूवान्तर्दधे। मानवं रूपं विहाय दैवं रूपमग्रहीदित्यर्थः ॥
Summary
AI
The foremost of the Raghus (Kusha), being convinced, accepted her (Ayodhya's) request, saying 'So be it.' The city-goddess, her face showing clear signs of pleasure, then vanished from her physical form.
सारांश
AI
रघुवंशी कुश ने अयोध्या की अधिष्ठात्री देवी के अनुरोध को स्वीकार किया। तब वह देवी प्रसन्न होकर शरीर धारण किए हुए ही अंतर्धान हो गईं।
पदच्छेदः
AI
| तथा | तथा | so be it |
| इति | इति | thus |
| तस्याः | तद् (६.१) | her |
| प्रणयं | प्रणय (२.१) | request |
| प्रतीतः | प्रतीत (प्रति√इ+क्त, १.१) | convinced |
| प्रत्यग्रहीत् | प्रत्यग्रहीत् (प्रति√ग्रह् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | accepted |
| प्राग्रहरः | प्राग्रहर (१.१) | the foremost |
| रघूणाम् | रघु (६.३) | of the Raghus |
| पूः | पुर् (१.१) | the city-goddess |
| अपि | अपि | also |
| अभिव्यक्तमुखप्रसादा | अभिव्यक्त–मुख–प्रसाद (१.१) | with her facial pleasure made manifest |
| शरीरबन्धेन | शरीर–बन्ध (३.१) | from her physical form |
| तिरोबभूव | तिरोबभूव (तिरस्√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | vanished |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | थे | ति | त | स्याः | प्र | ण | यं | प्र | ती | तः |
| प्र | त्य | ग्र | ही | त्प्रा | ग्र | ह | रो | र | घू | णाम् |
| पू | र | प्य | भि | व्य | क्त | मु | ख | प्र | सा | दा |
| श | री | र | ब | न्धे | न | ति | रो | ब | भू | व |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.