तदर्हसीमां वसतिं विसृज्य
मामभ्युपेतुं कुलराजधानीम् ।
हित्वा तनुं कारणमानुषीं तां
यथा गुरुस्ते परमात्ममूर्तिम् ॥

अन्वयः AI तत्, यथा ते गुरुः ताम् कारण-मानुषीम् तनुम् हित्वा परम-आत्म-मूर्तिम् अभ्युपेतः, तथा त्वम् इमाम् वसतिम् विसृज्य माम् कुल-राजधानीम् अभ्युपेतुम् अर्हसि ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तदिति॥ तत्तस्मादिमां वसतिं कुशावतीं विसृज्य कुलराजधानीमयोध्यां मामभ्युपेतुमर्हसि। कथमिव? ते गुरुः पिता रामस्तां प्रसिद्धां कारणवशान्मानुषीं तनुं मानुषमूर्तिं हित्वा परमात्ममूर्तिं यथा विष्णुमूर्तिमिव ॥

Summary AI Therefore, just as your great ancestor (Rama) left his human body assumed for a specific purpose to resume his supreme divine form, you too should abandon this dwelling (Kushavati) and come to me, the ancestral capital.

सारांश AI इसलिए आपको इस वर्तमान निवास को छोड़कर अपनी पैतृक राजधानी अयोध्या लौटना चाहिए, जैसे आपके पिता श्रीराम ने मानव देह त्यागकर अपना दिव्य स्वरूप धारण किया था।

पदच्छेदः AI

तत्	तत्	therefore
अर्हसि	अर्हसि (√अर्ह् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you ought
इमाम्	इदम् (२.१)	this
वसतिं	वसति (२.१)	dwelling
विसृज्य	विसृज्य (वि√सृज्+ल्यप्)	having abandoned
माम्	अस्मद् (२.१)	me
अभ्युपेतुं	अभ्युपेतुम् (अभि+उप√इ+तुमुन्)	to come to
कुलराजधानीम्	कुल–राजधानी (२.१)	the ancestral capital
हित्वा	हित्वा (√हा+क्त्वा)	having left
तनुं	तनु (२.१)	body
कारणमानुषीं	कारण–मानुषी (२.१)	human (body) assumed for a purpose
तां	तद् (२.१)	that
यथा	यथा	just as
गुरुः	गुरु (१.१)	ancestor (Rama)
ते	युष्मद् (६.१)	your
परमात्ममूर्तिम्	परम–आत्मन्–मूर्ति (२.१)	the supreme divine form

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
त	द	र्ह	सी	मां	व	स	तिं	वि	सृ	ज्य
मा	म	भ्यु	पे	तुं	कु	ल	रा	ज	धा	नीम्
हि	त्वा	त	नुं	का	र	ण	मा	नु	षीं	तां
य	था	गु	रु	स्ते	प	र	मा	त्म	मू	र्तिम्

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect