बलिक्रियावर्जितसैकतानि
स्नानीयसंसर्गमनाप्नुवन्ति ।
उपान्तवानीरगृहाणि दृष्ट्वा
शून्यानि दूये सरयूजलानि ॥
बलिक्रियावर्जितसैकतानि
स्नानीयसंसर्गमनाप्नुवन्ति ।
उपान्तवानीरगृहाणि दृष्ट्वा
शून्यानि दूये सरयूजलानि ॥
स्नानीयसंसर्गमनाप्नुवन्ति ।
उपान्तवानीरगृहाणि दृष्ट्वा
शून्यानि दूये सरयूजलानि ॥
अन्वयः
AI
बलि-क्रिया-वर्जित-सैकतानि, स्नानीय-संसर्गम् अनाप्नुवन्ति, शून्यानि उपान्त-वानीर-गृहाणि सरयू-जलानि दृष्ट्वा अहम् दूये ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
बलिक्रियेति॥
बलिः पूजोपहारः स्यात् इति शाश्वतः। बलिक्रियावर्जितानि सैकतानि येषां तानि स्नानीयानि स्नानसाधनानि चूर्णादीनि। कृत्यल्युटो बहुलम् (अष्टाध्यायी ३.३.११३ ) इति करणेऽनीयर्प्रत्ययः। स्नानीयसंसर्गमनाप्नुदृष्ट्वा दूये परितप्ये ॥
Summary
AI
Seeing the waters of the Sarayu, its banks devoid of ritual offerings, its waters untouched by bathers, and its riverside cane-groves empty, I am distressed.
सारांश
AI
सरयू नदी के तटों पर अब न तो पूजा-बलि होती है और न ही स्नान; तटों पर बनी कुटियाँ सूनी हैं। इन निर्जन जलों को देखकर मेरा मन अत्यंत दुखी हो रहा है।
पदच्छेदः
AI
| बलिक्रियावर्जितसैकतानि | बलि–क्रिया–वर्जित–सैकत (२.३) | with banks devoid of ritual offerings |
| स्नानीयसंसर्गम् | स्नानीय–संसर्ग (२.१) | contact with bathers |
| अनाप्नुवन्ति | अनाप्नुवन्ति (न√आप् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | not obtaining |
| उपान्तवानीरगृहाणि | उपान्त–वानीर–गृह (२.३) | with riverside cane-groves |
| दृष्ट्वा | दृष्ट्वा (√दृश्+क्त्वा) | having seen |
| शून्यानि | शून्य (२.३) | empty |
| दूये | दूये (√दू कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I am distressed |
| सरयूजलानि | सरयू–जल (२.३) | the waters of the Sarayu |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ब | लि | क्रि | या | व | र्जि | त | सै | क | ता | नि |
| स्ना | नी | य | सं | स | र्ग | म | ना | प्नु | व | न्ति |
| उ | पा | न्त | वा | नी | र | गृ | हा | णि | दृ | ष्ट्वा |
| शू | न्या | नि | दू | ये | स | र | यू | ज | ला | नि |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.