आवर्ज्य शाखाः सदयं च यासां
पुष्पाण्युपात्तानि विलासिनीभिः ।
वन्यैः पुलिन्दैरिव वानरैस्ताः
क्लिश्यन्त उद्यानलता मदीयाः ॥
आवर्ज्य शाखाः सदयं च यासां
पुष्पाण्युपात्तानि विलासिनीभिः ।
वन्यैः पुलिन्दैरिव वानरैस्ताः
क्लिश्यन्त उद्यानलता मदीयाः ॥
पुष्पाण्युपात्तानि विलासिनीभिः ।
वन्यैः पुलिन्दैरिव वानरैस्ताः
क्लिश्यन्त उद्यानलता मदीयाः ॥
अन्वयः
AI
यासाम् शाखाः आवर्ज्य विलासिनीभिः स-दयम् च पुष्पाणि उपात्तानि, ताः मदीयाः उद्यान-लताः वन्यैः पुलिन्दैः इव वानरैः क्लिश्यन्ते ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
आवज्येति॥ किंच, विलासिनीभिः सदयं शाखा लतावयवानावर्ज्यानमय्य यासां लतानां पुष्पाण्युपात्तानि गृहीतानि ता मदीया उद्यानलताः। वन्यैः पुलिन्दैर्म्लेच्छविशेषैरिव वानरैः। उभयैरपीत्यर्थः। क्लिश्यन्ते पीड्यन्ते। क्लिश्नातेः कर्मणि लट्।
भेदाः किरातशबरपुलिन्दा म्लेच्छजातयः इत्यमरः (अमरकोशः २.१०.२० ) ॥
Summary
AI
My garden creepers, from which playful women once gently bent the branches to pluck flowers, are now being tormented by monkeys, just as they would be by wild forest-dwellers.
सारांश
AI
उपवन की जिन लताओं से स्त्रियाँ कोमलता से फूल चुनती थीं, उन्हें अब जंगली वानर वनवासियों की भाँति बेरहमी से उजाड़ रहे हैं।
पदच्छेदः
AI
| आवर्ज्य | आवर्ज्य (आ√वृज्+ल्यप्) | having bent |
| शाखाः | शाखा (२.३) | branches |
| सदयं | सदयं | gently |
| च | च | and |
| यासां | यद् (६.३) | whose |
| पुष्पाणि | पुष्प (२.३) | flowers |
| उपात्तानि | उपात्त (उप+आ√दा+क्त, २.३) | were plucked |
| विलासिनीभिः | विलासिनी (३.३) | by playful women |
| वन्यैः | वन्य (३.३) | by wild |
| पुलिन्दैः | पुलिन्द (३.३) | by Pulindas (a forest tribe) |
| इव | इव | like |
| वानरैः | वानर (३.३) | by monkeys |
| ताः | तद् (१.३) | those |
| क्लिश्यन्ते | क्लिश्यन्ते (√क्लिश् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | are tormented |
| उद्यानलताः | उद्यान–लता (१.३) | garden creepers |
| मदीयाः | मदीय (१.३) | my |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | व | र्ज्य | शा | खाः | स | द | यं | च | या | सां |
| पु | ष्पा | ण्यु | पा | त्ता | नि | वि | ला | सि | नी | भिः |
| व | न्यैः | पु | लि | न्दै | रि | व | वा | न | रै | स्ताः |
| क्लि | श्य | न्त | उ | द्या | न | ल | ता | म | दी | याः |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.