वस्वौकसारामभिभूय साहं
सौराज्यबद्धोत्सवया विभूत्या ।
समग्रशक्तौ त्वयि सूर्यवंश्ये
सति प्रपन्ना करुणामवस्थाम् ॥
वस्वौकसारामभिभूय साहं
सौराज्यबद्धोत्सवया विभूत्या ।
समग्रशक्तौ त्वयि सूर्यवंश्ये
सति प्रपन्ना करुणामवस्थाम् ॥
सौराज्यबद्धोत्सवया विभूत्या ।
समग्रशक्तौ त्वयि सूर्यवंश्ये
सति प्रपन्ना करुणामवस्थाम् ॥
अन्वयः
AI
सा अहम्, (या पुरा) सौराज्यबद्धोत्सवया विभूत्या वस्वौकसारां अभिभूय (स्थिता), (सा इदानीम्) समग्रशक्तौ सूर्यवंश्ये त्वयि सति, करुणां अवस्थां प्रपन्ना (अस्मि)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
वस्वौकसारामिति॥ साऽहं सौराज्येन राजन्वत्तया हेतुना बद्धोत्सवया विभूत्या। वस्वौकसाराऽलका पुरी।
अलका पुरी वस्वौकसारा स्यात् इति कोशः। अथवा, -मानसोत्तरशैलशिखरवर्तिनी शक्रनगरी। वस्वौकसारा शक्रस्य इति विष्णुपुराणात्। तामभिभूय तिरस्कृत्य समग्रशक्तौ त्वयि सूर्यवंश्ये सति करुणामवस्थां दीनां दशां प्रपन्ना प्राप्ता ॥
Summary
AI
"I, who once surpassed Alaka, the city of Kubera, with a splendor celebrated for its good governance, have now fallen into a pitiable state, even while you, a descendant of the Sun dynasty with complete power, are alive."
सारांश
AI
कभी कुबेर की नगरी से भी अधिक वैभवशाली रही मैं, आप जैसे प्रतापी सूर्यवंशी राजा के होते हुए भी आज अत्यंत दयनीय अवस्था को प्राप्त हो गई हूँ।
पदच्छेदः
AI
| वस्वौकसारां | वस्वौकसारा (२.१) | Alaka (city of Kubera) |
| अभिभूय | अभिभूय (अभि√भू+ल्यप्) | having surpassed |
| सा | तद् (१.१) | that |
| अहम् | अस्मद् (१.१) | I |
| सौराज्यबद्धोत्सवया | सौराज्य–बद्ध–उत्सवा (३.१) | by prosperity that was marked by the festival of good governance |
| विभूत्या | विभूति (३.१) | with splendor |
| समग्रशक्तौ | समग्र–शक्ति (७.१) | who possesses complete power |
| त्वयि | युष्मद् (७.१) | you |
| सूर्यवंश्ये | सूर्य–वंश्य (७.१) | descendant of the Sun dynasty |
| सति | सत् (√अस्+शतृ, ७.१) | being |
| प्रपन्ना | प्रपन्न (प्र√पद्+क्त, १.१) | I have reached |
| करुणाम् | करुणा (२.१) | a pitiable |
| अवस्थाम् | अवस्था (२.१) | state |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| व | स्वौ | क | सा | रा | म | भि | भू | य | सा | हं |
| सौ | रा | ज्य | ब | द्धो | त्स | व | या | वि | भू | त्या |
| स | म | ग्र | श | क्तौ | त्व | यि | सू | र्य | वं | श्ये |
| स | ति | प्र | प | न्ना | क | रु | णा | म | व | स्थाम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.