अन्वयः
AI
भरतः तत्र युधि गन्धर्वान् निर्जित्य, केवलम् आतोद्यम् ग्राहयामास, आयुधम् सम् अत्याजयत् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
भरत इति॥ तत्र सिन्धुदेशे भरतोऽपि युधि गन्धर्वान्निर्जित्य केवलमेकमातोद्यं वीणाम्।
ततं वीणादिकं वाद्यमानद्धं मुरजादिकम्। वंशादिकं तु सुषिरं कांस्यतालादिकं घनम्। चतुर्विधमिदं वाद्यं वादित्रातोद्यनामकम्। इत्यमरः (अमरकोशः १.७.५ ) । ग्राहयामास। आयुधं समत्याजयत् त्याजितवान्। ग्रहित्यज्योर्ण्यन्तयोर्द्विकर्मकत्वं नित्यमित्यनुसंधेयम् ॥
Summary
AI
Bharata, having conquered the Gandharvas there in battle, made them take up only musical instruments and forced them to completely abandon their weapons.
सारांश
AI
भरत ने वहां युद्ध में गंधर्वों को पराजित कर उन्हें शस्त्रों के स्थान पर वीणा आदि वाद्य यंत्र धारण करने पर विवश कर दिया।
पदच्छेदः
AI
| भरतः | भरत (१.१) | Bharata |
| तत्र | तत्र | there |
| गन्धर्वान् | गन्धर्व (२.३) | the Gandharvas |
| युधि | युध् (७.१) | in battle |
| निर्जित्य | निर्जित्य (निर्√जि+ल्यप्) | having conquered |
| केवलम् | केवल | only |
| आतोद्यम् | आतोद्य (२.१) | musical instruments |
| ग्राहयामास | ग्राहयामास (√ग्रह् +णिच्+आम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made them take up |
| सम्-अत्याजयत् | समत्याजयत् (सम्+अति√त्यज् +णिच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made them abandon completely |
| आयुधम् | आयुध (२.१) | weapons |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भ | र | त | स्त | त्र | ग | न्ध | र्वा |
| न्यु | धि | नि | र्जि | त्य | के | व | लम् |
| आ | तो | द्यं | ग्रा | ह | या | मा | स |
| स | म | त्या | ज | य | दा | यु | धम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.