अन्वयः
AI
नियन्ता, तपसि अनधिकारित्वात् प्रजानाम् अघावहम् तम् शीर्षच्छेद्यम् परिच्छिद्य, शस्त्रम् आददे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तपसीति॥ तपस्यनधिकारित्वात्प्रजानामघावहं दुःखावहं तं शूद्रं शीर्षच्छेद्यम्।
शीर्षच्छेदाद्यञ्च (अष्टाध्यायी ५.१.६५ ) इति यत्प्रत्ययः। परिच्छिद्य निश्चित्य नियन्ता रक्षको रामः शस्त्रमाददे जग्राह ॥
Summary
AI
Recognizing that he was bringing misfortune upon the people due to his unauthorized practice of penance, the ruler Rama, having judged him deserving of beheading, took up his sword.
सारांश
AI
शास्त्र विरुद्ध तपस्या के कारण प्रजा के लिए अनिष्टकारी उस अपराधी का वध करने हेतु राम ने शस्त्र उठा लिया।
पदच्छेदः
AI
| तपसि | तपस् (७.१) | in penance |
| अनधिकारित्वात् | अनधिकारित्व (५.१) | due to ineligibility |
| प्रजानाम् | प्रजा (६.३) | to the subjects |
| तम् | तत् (२.१) | him |
| अघावहम् | अघ–आवह (२.१) | bringing misfortune |
| शीर्षच्छेद्यम् | शीर्ष–छेद्य (२.१) | as one deserving beheading |
| परिच्छिद्य | परिच्छिद्य (परि√छिद्+ल्यप्) | having determined |
| नियन्ता | नियन्तृ (१.१) | The controller (Rama) |
| शस्त्रम् | शस्त्र (२.१) | his weapon |
| आददे | आददे (आ√दा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | took up |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | प | स्य | न | ध | इ | का | रि | |
| त्वा | त्प्र | जा | नां | त | म | घा | व | हम् |
| शी | र्ष | च्छे | द्यं | प | रि | च्छि | द्य | |
| नि | य | न्ता | श | स्त्र | मा | द | दे |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.