अन्वयः
AI
(सः कविः) किञ्चित्-उत्क्रान्त-शैशवौ (तौ) स-अङ्गम् वेदम् च अध्याप्य कवि-प्रथम-पद्धतिम् स्व-कृतिम् गापयामास ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
साङ्गमिति॥ किंचिदुत्क्रान्तशैशवावतिक्रान्तबाल्यौ तौ साङ्गं च वेदमध्याप्य कवीनां प्रथमपद्धतिम्। कविताबीजमित्यर्थः। स्वकृतिं काव्यं रामायणाख्यं गापयामास। गापयतेर्लिट्। शब्दकर्मत्वात्
गतिबुद्धि- (अष्टाध्यायी १.४.५२ ) इत्यादिना द्विकर्मकत्वम् ॥
Summary
AI
After teaching them the Veda with its auxiliary sciences once they had passed early childhood, he had them sing his own composition, the Ramayana, which is the first great work for all poets to follow.
सारांश
AI
बचपन बीतने पर उन्हें अंगों सहित वेदों की शिक्षा देकर, वाल्मीकि ने उनसे अपनी रचित प्रथम काव्य कृति रामायण का गान कराया।
पदच्छेदः
AI
| साङ्गं | स–अङ्ग (२.१) | along with its auxiliary sciences |
| च | च | and |
| वेदम् | वेद (२.१) | the Veda |
| अध्याप्य | अध्याप्य (अधि√इ+णिच्+ल्यप्) | having taught |
| किंचिदुत्क्रान्तशैशवौ | किञ्चित्–उत्क्रान्त–शैशव (२.२) | the two who had slightly passed their childhood |
| स्वकृतिं | स्व–कृति (२.१) | his own composition |
| गापयामास | गापयामास (√गै +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | caused to sing |
| कविप्रथमपद्धतिम् | कवि–प्रथम–पद्धति (२.१) | the first path for poets |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सा | ङ्गं | च | वे | द | म | ध्या | प्य |
| किं | चि | दु | त्क्रा | न्त | शै | श | वौ |
| स्व | कृ | तिं | गा | प | या | मा | स |
| क | वि | प्र | थ | म | प | द्ध | तिम् |
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.