तपस्विवेषक्रिययापि ताव-
द्यः प्रेक्षणीयः सुतरां बभूव ।
राजेन्द्रनेपथ्यविधानशोभा
तस्योदितासीत्पुनरुक्तदोषा ॥
तपस्विवेषक्रिययापि ताव-
द्यः प्रेक्षणीयः सुतरां बभूव ।
राजेन्द्रनेपथ्यविधानशोभा
तस्योदितासीत्पुनरुक्तदोषा ॥
द्यः प्रेक्षणीयः सुतरां बभूव ।
राजेन्द्रनेपथ्यविधानशोभा
तस्योदितासीत्पुनरुक्तदोषा ॥
अन्वयः
AI
यः तावत् तपस्वि-वेष-क्रियया अपि सुतरां प्रेक्षणीयः बभूव, तस्य राज-इन्द्र-नेपथ्य-विधान-शोभा पुनरुक्त-दोषा उदिता आसीत्।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तपस्वीति॥ यो रामस्तपस्विवेषक्रिययापि तपस्विवेषरचनयापि सुतरामत्यन्तं प्रेक्षणीयस्तावद्दर्शनीय एव बभूव। तस्य राजेन्द्रनेपथ्यविधानेन राजवेषरचनया या शोभा उदिता सा पुनरुक्तं नाम दोषो यस्याः सा पुनरुक्तदोषा द्विगुणासीत् ॥
Summary
AI
For him (Rama), who looked exceedingly handsome even when dressed as an ascetic, the splendor of being adorned in royal attire seemed to have the flaw of redundancy, as it merely restated his inherent majesty.
सारांश
AI
तपस्वी वेश में भी जो अत्यंत दर्शनीय लग रहे थे, उन राम के लिए राजसी वेशभूषा और उसकी शोभा मानो व्यर्थ थी, क्योंकि वे स्वयं ही असीम सौंदर्य के स्वामी थे।
पदच्छेदः
AI
| तपस्विवेषक्रियया | तपस्विन्–वेष–क्रिया (३.१) | by the act of wearing an ascetic's attire |
| अपि | अपि | even |
| तावत् | तावत् | so much |
| यः | यद् (१.१) | who |
| प्रेक्षणीयः | प्रेक्षणीय (प्र√ईक्ष्+अनीयर्, १.१) | handsome |
| सुतरां | सुतराम् | exceedingly |
| बभूव | बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he became |
| राजेन्द्रनेपथ्यविधानशोभा | राज–इन्द्र–नेपथ्य–विधान–शोभा (१.१) | the splendor of a great king's attire |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| उदिता | उदित (√वद्+क्त, १.१) | was considered |
| आसीत् | आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | was |
| पुनरुक्तदोषा | पुनरुक्त–दोष (१.१) | having the flaw of redundancy |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | प | स्वि | वे | ष | क्रि | य | या | पि | ता | व |
| द्यः | प्रे | क्ष | णी | यः | सु | त | रां | ब | भू | व |
| रा | जे | न्द्र | ने | प | थ्य | वि | धा | न | शो | भा |
| त | स्यो | दि | ता | सी | त्पु | न | रु | क्त | दो | षा |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.