सरित्समुद्रान्सरसीश्च गत्वा
रक्षःकपीन्द्रैरुपपादितानि ।
तस्थापतन्मूर्ध्नि जलानि जिष्णो-
र्विन्ध्यस्य मेघप्रभवा इवापः ॥
सरित्समुद्रान्सरसीश्च गत्वा
रक्षःकपीन्द्रैरुपपादितानि ।
तस्थापतन्मूर्ध्नि जलानि जिष्णो-
र्विन्ध्यस्य मेघप्रभवा इवापः ॥
रक्षःकपीन्द्रैरुपपादितानि ।
तस्थापतन्मूर्ध्नि जलानि जिष्णो-
र्विन्ध्यस्य मेघप्रभवा इवापः ॥
अन्वयः
AI
रक्षः-कपि-इन्द्रैः सरित्-समुद्रान् सरसीः च गत्वा उपपादितानि जलानि, विन्ध्यस्य (मूर्ध्नि) मेघ-प्रभवाः आपः इव, जिष्णोः तस्य मूर्ध्नि आपतन्।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
सरिदिति॥ रक्षः कपीन्द्रैः सरितो गङ्गाद्याः समुद्रान्पूर्वादीन्सरसीर्मानसादीश्च गत्वा। उपपादितान्युपनीतानि जलानि जिष्णोर्जयशीलस्य।
ग्लाजिस्थश्च ग्स्नुः (अष्टाध्यायी ३.२.१३९ ) इति ग्स्नुप्रत्ययः। तस्य रामस्य मूर्ध्नि। विन्ध्यस्य विन्ध्यस्य विन्ध्याद्रेर्मूर्ध्नि मेघप्रभवा आप इव। उपतन्॥
Summary
AI
Waters, procured by the lords of the Rakshasas and monkeys after visiting various rivers, oceans, and lakes, fell upon the head of the victorious Rama, just as rainwater originating from clouds falls upon the peak of the Vindhya mountain.
सारांश
AI
वानरों और राक्षसों द्वारा नदियों और समुद्रों से लाए गए तीर्थ जलों से राम का अभिषेक हुआ, जैसे विंध्य पर्वत पर बादलों से जल की वर्षा होती है।
पदच्छेदः
AI
| सरित्समुद्रान् | सरित्–समुद्र (२.३) | rivers and oceans |
| सरसीः | सरसी (२.३) | lakes |
| च | च | and |
| गत्वा | गत्वा (√गम्+क्त्वा) | having gone |
| रक्षःकपीन्द्रैः | रक्षस्–कपि–इन्द्र (३.३) | by the lords of Rakshasas and monkeys |
| उपपादितानि | उपपादित (उप√पद्+णिच्+क्त, १.३) | procured |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| आपतन् | आपतन् (आ√पत् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | fell |
| मूर्ध्नि | मूर्धन् (७.१) | on the head |
| जलानि | जल (१.३) | waters |
| जिष्णोः | जिष्णु (६.१) | of the victorious one |
| विन्ध्यस्य | विन्ध्य (६.१) | of the Vindhya mountain |
| मेघप्रभवाः | मेघ–प्रभवा (१.३) | originating from clouds |
| इव | इव | like |
| आपः | अप् (१.३) | waters |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | रि | त्स | मु | द्रा | न्स | र | सी | श्च | ग | त्वा |
| र | क्षः | क | पी | न्द्रै | रु | प | पा | दि | ता | नि |
| त | स्था | प | त | न्मू | र्ध्नि | ज | ला | नि | जि | ष्णो |
| र्वि | न्ध्य | स्य | मे | घ | प्र | भ | वा | इ | वा | पः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.