किंवा तवात्यन्तवियोगमोघे
कुर्यामुपेक्षां हतजीवितेऽस्मिन् ।
स्याद्रक्षणीयं यदि मे न तेज-
स्त्वदीयमन्तर्गतमन्तरायः ॥
किंवा तवात्यन्तवियोगमोघे
कुर्यामुपेक्षां हतजीवितेऽस्मिन् ।
स्याद्रक्षणीयं यदि मे न तेज-
स्त्वदीयमन्तर्गतमन्तरायः ॥
कुर्यामुपेक्षां हतजीवितेऽस्मिन् ।
स्याद्रक्षणीयं यदि मे न तेज-
स्त्वदीयमन्तर्गतमन्तरायः ॥
अन्वयः
AI
वा किम् तव अत्यन्तवियोगमोघे अस्मिन् हतजीविते उपेक्षाम् कुर्याम्? यदि मे अन्तर्गतम् त्वदीयम् तेजः रक्षणीयम् अन्तरायः न स्यात् (तर्हि कुर्याम्)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
किंवेति॥ किंवाऽथवा तव संबन्धिनाऽत्यन्तेन पुनः प्राप्तिरहितेन वियोगेन मोघे निष्फलेऽस्मिन्हतजीविते तुच्छजीवित उपेक्षां कुर्यां कुर्यामेव। रक्षणीयं रक्षणार्हमन्तर्गतं कुक्षिस्थं त्वदीयं तेजः शुक्रं गर्भरूपम्
शुक्रं तेजोरेतसी च बीजवीर्येन्द्रियाणि च इत्यमरः (अमरकोशः २.६.६२ ) । यदि मे ममान्तरायो विघ्नो न स्यात् ॥
Summary
AI
"Or should I just give up on this wretched life, made futile by permanent separation from you? I would, if your lineage growing within me, which must be protected, were not an obstacle to my doing so."
सारांश
AI
आपके वियोग में यह जीवन व्यर्थ है, मैं इसे त्याग देती यदि मेरे गर्भ में आपकी धरोहर (संतान) न होती; उस तेज की रक्षा के कारण ही मैं जीवित हूँ।
पदच्छेदः
AI
| किम् | किम् | what |
| वा | वा | or |
| तव | युष्मद् (६.१) | from you |
| अत्यन्तवियोगमोघे | अत्यन्तवियोग–मोघ (७.१) | rendered futile by permanent separation |
| कुर्याम् | कुर्याम् (√कृ कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | should I make |
| उपेक्षाम् | उपेक्षा (२.१) | disregard |
| हतजीविते | हत–जीवित (७.१) | in this wretched life |
| अस्मिन् | इदम् (७.१) | in this |
| स्यात् | स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | would be |
| रक्षणीयम् | रक्षणीय (√रक्ष्+अनीयर्, १.१) | to be protected |
| यदि | यदि | if |
| मे | अस्मद् (६.१) | my |
| न | न | not |
| तेजः | तेजस् (१.१) | lineage |
| त्वदीयम् | त्वदीय (१.१) | your |
| अन्तर्गतम् | अन्तर्गत (१.१) | which is inside |
| अन्तरायः | अन्तराय (१.१) | an obstacle |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| किं | वा | त | वा | त्य | न्त | वि | यो | ग | मो | घे |
| कु | र्या | मु | पे | क्षां | ह | त | जी | वि | ते | ऽस्मिन् |
| स्या | द्र | क्ष | णी | यं | य | दि | मे | न | ते | ज |
| स्त्व | दी | य | म | न्त | र्ग | त | म | न्त | रा | यः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.