उत्तिष्ठ वत्से ननु सानुजोऽसौ
वृत्तेन भर्ता शुचिना तवैव ।
कृच्छ्रं महत्तीर्ण इति प्रियार्हां
तामूचतुस्ते प्रियमप्यमिथ्या ॥
उत्तिष्ठ वत्से ननु सानुजोऽसौ
वृत्तेन भर्ता शुचिना तवैव ।
कृच्छ्रं महत्तीर्ण इति प्रियार्हां
तामूचतुस्ते प्रियमप्यमिथ्या ॥
वृत्तेन भर्ता शुचिना तवैव ।
कृच्छ्रं महत्तीर्ण इति प्रियार्हां
तामूचतुस्ते प्रियमप्यमिथ्या ॥
अन्वयः
AI
ते (जनन्यौ) प्रिय-अर्हां ताम् (सीताम्) ऊचतुः - “वत्से! उत्तिष्ठ। ननु असौ स-अनुजः भर्ता तव एव शुचिना वृत्तेन महत् कृच्छ्रं तीर्णः” इति प्रियम् अपि अमिथ्या (वचः)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
उत्तिष्ठेति॥
ननु वत्से! उत्तिष्ठ। असौ सानुजो भर्ता तवैव शुचिना वृत्तेन महत्कृच्छ्रं दुःखं तीर्णस्तीर्णवान् इति प्रियार्हां तां वधूं प्रियमप्यमिथ्या सत्यं ते श्वश्र्वावूचतुः। उभयं दुर्वचमिति भावः ॥
Summary
AI
The two queens said to Sita, who deserved affection, "Arise, my child! Indeed, your husband, along with his younger brother, has overcome great hardship solely due to your pure conduct." Thus they spoke words that were both pleasing and true.
सारांश
AI
माताओं ने सीता से कहा, 'पुत्री उठो! तुम्हारा पति लक्ष्मण सहित अपने पवित्र आचरण से महान संकट को पार कर आया है।' उन्होंने सीता को प्रिय और सत्य वचन कहे।
पदच्छेदः
AI
| उत्तिष्ठ | उत्तिष्ठ (उद्√स्था कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | Arise! |
| वत्से | वत्सा (८.१) | O child! |
| ननु | ननु | Indeed |
| सानुजः | स–अनुज (१.१) | with his younger brother |
| असौ | अदस् (१.१) | this |
| वृत्तेन | वृत्त (३.१) | by conduct |
| भर्ता | भर्तृ (१.१) | husband |
| शुचिना | शुचि (३.१) | pure |
| तव | युष्मद् (६.१) | your |
| एव | एव | only |
| कृच्छ्रं | कृच्छ्र (२.१) | difficulty |
| महत् | महत् (२.१) | great |
| तीर्णः | तीर्ण (√तृ+क्त, १.१) | has crossed |
| इति | इति | thus |
| प्रियार्हां | प्रिय–अर्हा (२.१) | one who deserves affection |
| ताम् | तद् (२.१) | to her |
| ऊचतुः | ऊचतुः (√वच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. द्वि.) | they two said |
| ते | तद् (१.२) | they two |
| प्रियम् | प्रिय (२.१) | pleasant (words) |
| अपि | अपि | also |
| अमिथ्या | अमिथ्या (२.१) | true |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| उ | त्ति | ष्ठ | व | त्से | न | नु | सा | नु | जो | ऽसौ |
| वृ | त्ते | न | भ | र्ता | शु | चि | ना | त | वै | व |
| कृ | च्छ्रं | म | ह | त्ती | र्ण | इ | ति | प्रि | या | र्हां |
| ता | मू | च | तु | स्ते | प्रि | य | म | प्य | मि | थ्या |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.