क्लेशावहा भर्तुरलक्षणाहं
सीतेति नाम स्वमुदीरयन्ती ।
स्वर्गप्रतिष्ठस्य गुरोर्महिष्या-
वभक्तिभेदेन वधूर्ववन्दे ॥
क्लेशावहा भर्तुरलक्षणाहं
सीतेति नाम स्वमुदीरयन्ती ।
स्वर्गप्रतिष्ठस्य गुरोर्महिष्या-
वभक्तिभेदेन वधूर्ववन्दे ॥
सीतेति नाम स्वमुदीरयन्ती ।
स्वर्गप्रतिष्ठस्य गुरोर्महिष्या-
वभक्तिभेदेन वधूर्ववन्दे ॥
अन्वयः
AI
“अहं भर्तुः क्लेश-आवहा, अलक्षणा” इति स्वं नाम सीता उदीरयन्ती वधूः, स्वर्ग-प्रतिष्ठस्य गुरोः महिष्यौ अभक्ति-भेदेन ववन्दे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
क्लेशावहेति॥ आवहतीत्यावहा। भर्तुः क्लेशावहा क्सेशकारिणी। अत एव, अलक्षणाऽहं सीतेति स्वं नामोदीरयन्ती स्वर्गः प्रतिष्ठाऽऽस्पदं यस्य तस्य स्वर्गस्थितस्य गुरोः श्वशुरस्य महिष्यौ श्वश्र्वौ वधूः स्रुषा।
वधूः स्नुषा वधूर्जाया इत्यमरः। अभक्तिभेदेन ववन्दे। स्वर्गप्रतिष्ठस्य इत्यनेन श्वश्रूवैधव्यदर्शनदुःखं सूचितम् ॥
Summary
AI
Saying, "I am Sita, the inauspicious one who brought suffering to my husband," the daughter-in-law, Sita, uttered her own name and saluted the two queens of her late father-in-law with equal devotion, making no distinction between them.
सारांश
AI
सीता ने 'मैं पति के लिए कष्ट लाने वाली अभागिन हूँ' कहकर अपनी पहचान बताई और स्वर्गवासी राजा की रानियों को बिना किसी भेद के भक्तिपूर्वक प्रणाम किया।
पदच्छेदः
AI
| क्लेशावहा | क्लेश–आवहा (१.१) | bringer of suffering |
| भर्तुः | भर्तृ (६.१) | of the husband |
| अलक्षणा | अलक्षणा (१.१) | inauspicious |
| अहम् | अस्मद् (१.१) | I |
| सीता | सीता (१.१) | Sita |
| इति | इति | thus |
| नाम | नामन् (२.१) | name |
| स्वम् | स्व (२.१) | own |
| उदीरयन्ती | उदीरयन्ती (उद्√ईर्+णिच्+शतृ, १.१) | uttering |
| स्वर्गप्रतिष्ठस्य | स्वर्ग–प्रतिष्ठ (६.१) | of the one established in heaven |
| गुरोः | गुरु (६.१) | of the elder (Dasharatha) |
| महिष्यौ | महिषी (२.२) | the two queens |
| अभक्तिभेदेन | अभक्ति–भेद (३.१) | without distinction in devotion |
| वधूः | वधू (१.१) | The daughter-in-law (Sita) |
| ववन्दे | ववन्दे (√वन्द् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | she saluted |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क्ले | शा | व | हा | भ | र्तु | र | ल | क्ष | णा | हं |
| सी | ते | ति | ना | म | स्व | मु | दी | र | य | न्ती |
| स्व | र्ग | प्र | ति | ष्ठ | स्य | गु | रो | र्म | हि | ष्या |
| व | भ | क्ति | भे | दे | न | व | धू | र्व | व | न्दे |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.