न चावदद्भर्तुरवर्णमार्या
निराकरिष्णोर्वृजिनादृतेऽपि ।
आत्मानमेव स्थिरदुःखभाजं
पुनः पुनर्दुष्कृतिनं निनिन्द ॥

अन्वयः AI आर्या वृजिनात् ऋते अपि निराकरिष्णोः भर्तुः अवर्णम् न च अवदत्। (सा) स्थिर-दुःख-भाजम् दुष्कृतिनम् आत्मानम् एव पुनः पुनः निनिन्द।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) न चेति॥ आर्या साध्वी सीता वृजिनादृत एनसो विनापि। कलुषं वृजिनैनोऽघम् इत्यमरः (अमरकोशः १.४.२५ ) अन्यारादितरर्ते- (अष्टाध्यायी २.३.२९ ) इत्यादिना पञ्चमी। निराकरिष्णोर्निरासकस्य। अलंकृञ्- (अष्टाध्यायी ३.२.१३६ ) इत्यादिनेष्णुच्प्रत्ययः। भर्तुरवर्णमपवादं न चावदन्नैवावादीत्। किंतु स्थिरदुःखभाजमत एव दुष्कृतिनमात्मानं पुनः पुनर्निनिन्द ॥
Summary AI The noble lady did not speak any blame of her husband, who was rejecting her even without any fault of hers. Instead, she repeatedly blamed only herself, the unfortunate recipient of permanent sorrow, as the one who had done wrong.
सारांश AI निष्पाप होने पर भी त्यागने वाले पति की निंदा न कर, उन आर्या सीता ने केवल अपने आप को ही चिरस्थायी दुःख भोगने वाली और पापिनी मानकर बार-बार धिक्कारा।
पदच्छेदः AI
not
and
अवदत्अवदत् (√वद् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) spoke
भर्तुःभर्तृ (६.१) of her husband
अवर्णम्अवर्ण (२.१) blame
आर्याआर्या (१.१) the noble lady
निराकरिष्णोःनिराकरिष्णु (६.१) of him who was rejecting
वृजिनात्वृजिन (५.१) from fault
ऋतेऋते without
अपिअपि even
आत्मानम्आत्मन् (२.१) herself
एवएव only
स्थिरदुःखभाजंस्थिरदुःखभाज् (२.१) who was the recipient of permanent sorrow
पुनःपुनर् again
पुनःपुनर् again
दुष्कृतिनंदुष्कृतिन् (२.१) as the unfortunate one
निनिन्दनिनिन्द (√निन्द् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) blamed
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
चा द्भ र्तु र्ण मा र्या
नि रा रि ष्णो र्वृ जि ना दृ ते ऽपि
त्मा मे स्थि दुः भा जं
पु नः पु र्दु ष्कृ ति नं नि नि न्द
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.