इक्ष्वाकुवंशप्रभवः कथं त्वां
त्यजेदकस्मात्पतिरार्यवृत्तः ।
इति क्षितिः संशयितेव तस्यै
ददौ प्रवेशं जननी न तावत् ॥

अन्वयः AI 'इक्ष्वाकु-वंश-प्रभवः आर्य-वृत्तः पतिः अकस्मात् त्वाम् कथम् त्यजेत्?' इति संशयिता इव जननी क्षितिः तावत् तस्यै प्रवेशम् न ददौ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) इक्ष्वाक्विति॥ इक्ष्वाकुवंशप्रभवः। महाकुलप्रसूत इत्यर्थः। आर्यवृत्तः साधुचरितः पतिर्भर्ता त्वामकस्मादकारणात् कथं त्यजेत्। असंभावितमित्यर्थः। इति संशयितेव संदिहानेव तावत्। त्यागहेतुज्ञानावधेः प्रागित्यर्थः। जननी क्षितिस्तस्यै सीतायै प्रवेशम्। आत्मनीति शेषः। न ददौ ॥

Summary AI As if doubting, "How could a husband of noble conduct, born in the Ikshvaku dynasty, abandon you without cause?", her mother Earth did not, for the time being, grant her entry into her bosom.

सारांश AI 'इक्ष्वाकु वंश में जन्मे सदाचारी पति तुम्हें अकारण कैसे त्याग सकते हैं'—मानो इसी संदेह के कारण माता पृथ्वी ने तब तक सीता को अपने भीतर शरण नहीं दी।

पदच्छेदः AI

इक्ष्वाकुवंशप्रभवः	इक्ष्वाकु–वंश–प्रभव (१.१)	he who is born in the Ikshvaku dynasty
कथं	कथम्	how
त्वां	युष्मद् (२.१)	you
त्यजेत्	त्यजेत् (√त्यज् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	could abandon
अकस्मात्	अकस्मात्	suddenly
पतिः	पति (१.१)	husband
आर्यवृत्तः	आर्य–वृत्त (१.१)	of noble conduct
इति	इति	thus
क्षितिः	क्षिति (१.१)	the Earth
संशयिता	संशयिता (सम्√शी+क्त, १.१)	doubting
इव	इव	as if
तस्यै	तद् (४.१)	to her
ददौ	ददौ (√दा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	gave
प्रवेशं	प्रवेश (२.१)	entry
जननी	जननी (१.१)	the mother
न	न	not
तावत्	तावत्	for the time being

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
इ	क्ष्वा	कु	वं	श	प्र	भ	वः	क	थं	त्वां
त्य	जे	द	क	स्मा	त्प	ति	रा	र्य	वृ	त्तः
इ	ति	क्षि	तिः	सं	श	यि	ते	व	त	स्यै
द	दौ	प्र	वे	शं	ज	न	नी	न	ता	वत्

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect