गुरोर्नियोगाद्वनितां वनान्ते
साध्वीं सुमित्रातनयो विहास्यन् ।
अवार्यतेवोत्थितवीचिहस्तै-
र्जह्नोर्दुहित्रा स्थितया पुरस्तात् ॥

अन्वयः AI गुरोः नियोगात् वनान्ते साध्वीम् वनिताम् विहास्यन् सुमित्रा-तनयः, पुरस्तात् स्थितया उत्थित-वीचि-हस्तैः जह्नोः दुहित्रा इव अवार्यत।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) गुरोरिति॥ गुरोर्ज्येष्टस्य नियोगात्साध्वीं वनिताम्। अत्याज्यामित्यर्थः। वनान्ते विहास्यंस्त्यक्ष्यन् सुमित्रातनयो लक्ष्मणः पुरस्तादग्रे स्थितया जह्नोर्दुहित्रा जाह्नव्योत्थितैर्वीचिहस्तैरवार्यतेव । अकार्यं मा कुरु इत्यवार्यतेव इत्युत्प्रेक्षा ॥

Summary AI As Lakshmana, son of Sumitra, was about to abandon the virtuous lady at the forest's edge due to his elder's command, he was, as it were, being prevented by the river Ganga, situated before him, with her raised waves for hands.

सारांश AI भ्राता की आज्ञा से साध्वी सीता को वन में छोड़ने के लिए उद्यत लक्ष्मण को मानो सामने प्रवाहित गंगा नदी अपनी लहरों रूपी ऊँचे उठे हाथों से रोक रही थीं।

पदच्छेदः AI

गुरोः	गुरु (६.१)	of his elder
नियोगात्	नियोग (५.१)	due to the command
वनितां	वनिता (२.१)	the woman
वनान्ते	वनान्त (७.१)	at the edge of the forest
साध्वीं	साध्वी (२.१)	the virtuous
सुमित्रातनयः	सुमित्रा–तनय (१.१)	the son of Sumitra
विहास्यन्	विहास्यत् (वि√हा+शतृ, १.१)	about to abandon
अवार्यत	अवार्यत (√वृ भावकर्मणोः लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was being prevented
इव	इव	as if
उत्थितवीचिहस्तैः	उत्थित–वीचि–हस्त (३.३)	by its hands which were the raised waves
जह्नोः	जह्नु (६.१)	of Jahnu
दुहित्रा	दुहितृ (३.१)	by the daughter
स्थितया	स्थिता (√स्था+क्त, ३.१)	which was situated
पुरस्तात्	पुरस्तात्	in front

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
गु	रो	र्नि	यो	गा	द्व	नि	तां	व	ना	न्ते
सा	ध्वीं	सु	मि	त्रा	त	न	यो	वि	हा	स्यन्
अ	वा	र्य	ते	वो	त्थि	त	वी	चि	ह	स्तै
र्ज	ह्नो	र्दु	हि	त्रा	स्थि	त	या	पु	र	स्तात्

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect