इत्युक्तवन्तं जनकात्मजायां
नितान्तरूक्षाभिनिवेशमीशम् ।
न कश्चन भ्रातृषु तेषु शक्तो
निषेद्धुमासीदनुमोदितुं वा ॥

अन्वयः AI इति उक्तवन्तम्, जनक-आत्मजायाम् नितान्त-रूक्ष-अभिनिवेशम् ईशम्, तेषु भ्रातृषु कश्चन निषेद्धुम् वा अनुमोदितुम् न शक्तः आसीत्।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) इतीति॥ इत्युक्तवन्तं जनकात्मजायां विषये नितान्तरूक्षाभिनिवेशमतिक्रूराग्रहमीशं स्वामिनं तेषथु भ्रातृषु मध्ये कश्चनापि निषेद्धुं निवारयितुमनुमोदितुं प्रवर्तयितुं वा शक्तो नासीत्। पक्षद्वयस्यापि प्रबलत्वादित्यर्थः ॥

Summary AI None of his brothers was able to either forbid or approve the king (Rama), who had spoken thus and whose resolve towards Sita, Janaka's daughter, was exceedingly harsh.

सारांश AI सीता के परित्याग के विषय में अत्यंत कठोर निश्चय वाले श्रीराम के ऐसा कहने पर, उनके भाइयों में से कोई भी न तो उन्हें रोकने में समर्थ हुआ और न ही उनके निर्णय का समर्थन कर सका।

पदच्छेदः AI

इति	इति	thus
उक्तवन्तं	उक्तवत् (√वच्+क्तवतु, २.१)	him who had spoken
जनकात्मजायां	जनक–आत्मजा (७.१)	towards Janaka's daughter
नितान्तरूक्षाभिनिवेशम्	नितान्त–रूक्ष–अभिनिवेश (२.१)	him whose resolve was exceedingly harsh
ईशम्	ईश (२.१)	the king
न	न	not
कश्चन	कश्चन (१.१)	anyone
भ्रातृषु	भ्रातृ (७.३)	among the brothers
तेषु	तद् (७.३)	among those
शक्तः	शक्त (√शक्+क्त, १.१)	able
निषेद्धुं	निषेद्धुम् (नि√सिध्+तुमुन्)	to forbid
आसीत्	आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	was
अनुमोदितुं	अनुमोदितुम् (अनु√मन्द्+तुमुन्)	to approve
वा	वा	or

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
इ	त्यु	क्त	व	न्तं	ज	न	का	त्म	जा	यां
नि	ता	न्त	रू	क्षा	भि	नि	वे	श	मी	शम्
न	क	श्च	न	भ्रा	तृ	षु	ते	षु	श	क्तो
नि	षे	द्धु	मा	सी	द	नु	मो	दि	तुं	वा

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect