तदेष सर्गः करुणार्द्रचित्तै-
र्न मे भवद्भिः प्रतिषेधनीयः ।
यद्यर्थिता निहृतवाच्यशल्या-
न्प्राणान्मया धारयितुं चिरं वः ॥

अन्वयः AI तत् करुणा-आर्द्र-चित्तैः भवद्भिः मे एषः सर्गः न प्रतिषेधनीयः, यदि वः मया निहृत-वाच्य-शल्यान् प्राणान् चिरम् धारयितुम् अर्थिता अस्ति।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तदिति॥ तत्तस्मादेष मे सर्गो निश्चयः।

सर्गः स्वभावनिर्मोक्षनिशअचयाध्यायसृष्टिषु

इत्यमरः। करुणार्द्रचित्तैर्भवद्भिर्न प्रतिषेधनीयः। निर्हृतं वाच्यमेव शल्यं येषां तान्प्राणान्मया चिरं धारयितुं धारणं कारयितुं वो युष्माकमर्थिताऽर्थित्वमिच्छा यदि। अस्तीति शेषः ॥

Summary AI Rama tells his brothers, "Therefore, this abandonment (of Sita) by me should not be opposed by you, whose hearts are tender with compassion, if you wish for me to sustain my life for long, with the dart of public slander removed."

सारांश AI यदि आप चाहते हैं कि मैं लोकापवाद रूपी शल्य से मुक्त होकर दीर्घकाल तक प्राण धारण करूँ, तो दयालु हृदय वाले आप लोगों को मेरे इस निर्णय का विरोध नहीं करना चाहिए।

पदच्छेदः AI

तत्	तत्	therefore
एषः	एतद् (१.१)	this
सर्गः	सर्ग (१.१)	abandonment
करुणार्द्रचित्तैः	करुणा–आर्द्र–चित्त (३.३)	by those with minds tender with compassion
न	न	not
मे	अस्मद् (६.१)	my
भवद्भिः	भवत् (३.३)	by you (honorable ones)
प्रतिषेधनीयः	प्रतिषेधनीय (प्रति√सिध्+अनीयर्, १.१)	to be opposed
यदि	यदि	if
अर्थिता	अर्थिता (१.१)	there is a desire
निहृतवाच्यशल्यान्	निहृत–वाच्य–शल्य (२.३)	from which the dart of slander has been removed
प्राणान्	प्राण (२.३)	life-breaths
मया	अस्मद् (३.१)	by me
धारयितुं	धारयितुम् (√धृ+णिच्+तुमुन्)	to sustain
चिरं	चिरम्	for a long time
वः	युष्मद् (६.३)	your

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
त	दे	ष	स	र्गः	क	रु	णा	र्द्र	चि	त्तै
र्न	मे	भ	व	द्भिः	प्र	ति	षे	ध	नी	यः
य	द्य	र्थि	ता	नि	हृ	त	वा	च्य	श	ल्या
न्प्रा	णा	न्म	या	धा	र	यि	तुं	चि	रं	वः

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect