अवैमि चैनामनघेति किंतु
लोकापवादो बलवान्मतो मे ।
छाया हि भूमेः शशिनो मलत्वे-
नारोपिता शुद्धिमतः प्रजाभिः ॥

अन्वयः AI च एनाम् अनघा इति अवैमि, किन्तु मे लोक-अपवादः बलवान् मतः। हि शुद्धिमतः शशिनः भूमेः छाया प्रजाभिः मलत्वेन आरोपिता।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अवैमीति॥ एनां सीतामनघा साधअवीति चावैमि। किंतु मे मम लोकापवादो बलवान्मतः। कुतः? हि यस्मात् प्रजाभिर्भूमेश्चाया प्रतिबिम्बं शुद्धिमतो निर्मलस्य शशिनो मलत्वेन कलङ्कत्वेनारोपिता। अतो लोकापवाद एव बलवानित्यर्थः ॥
Summary AI "And I know she is sinless, but public slander is powerful in my opinion. Indeed, the shadow of the earth is attributed as a stain by the people to the pure moon."
सारांश AI राम ने कहा कि मैं सीता को निष्पाप जानता हूँ, किंतु लोकनिंदा अत्यंत प्रबल है; जैसे लोग चंद्रमा की शुद्धता पर पृथ्वी की छाया को कलंक मानकर मढ़ देते हैं।
पदच्छेदः AI
अवैमिअवैमि (अव√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) I know
And
एनाम्एनद् (२.१) her
अनघाअनघा (१.१) sinless
इतिइति to be
किंतुकिंतु but
लोकापवादःलोकअपवाद (१.१) public slander
बलवान्बलवत् (१.१) is powerful
मतःमत (√मन्+क्त, १.१) is considered
मेअस्मद् (३.१) by me
छायाछाया (१.१) the shadow
हिहि Indeed
भूमेःभूमि (६.१) of the earth
शशिनःशशिन् (६.१) on the moon
मलत्वेनमलत्व (३.१) as a stain
आरोपिताआरोपित (आ√रुह्+णिच्+क्त, १.१) is attributed
शुद्धिमतःशुद्धिमत् (६.१) (on the one that is) pure
प्रजाभिःप्रजा (३.३) by the people
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
वै मि चै ना घे ति किं तु
लो का वा दो वा न्म तो मे
छा या हि भू मेः शि नो त्वे
ना रो पि ता शु द्धि तः प्र जा भिः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.