तस्यापनोदाय फलप्रवृत्ता-
वुपस्थितायामपि निर्व्यपेक्षः ।
त्यक्ष्यामि वैदेहसुतां पुरस्ता-
त्समुद्रनेमिं पितुराज्ञयेव ॥

अन्वयः AI तस्य (अवर्णस्य) अपनोदाय, फल-प्रवृत्तौ उपस्थितायाम् अपि, निर्व्यपेक्षः (सन्) पितुः आज्ञया समुद्र-नेमिम् (भूमिम्) इव पुरस्तात्, वैदेह-सुताम् त्यक्ष्यामि।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तस्येति॥ तस्यावर्णस्यापनोदाय फलप्रवृत्तावपत्योत्पत्तावुपस्थितायां सत्यामपि निर्व्यपेक्षो निःस्पृहः सन्। वैदेहसुताम्। पुरस्तात् पूर्वं पितुराज्ञया समुद्रनेमिम्। समुद्रो नेमिरिव नेमिर्यस्याः सा भूमिः। तामिव। त्यक्ष्यामि ॥

Summary AI "To remove that stain, I will abandon the daughter of Videha, just as I once gave up the sea-girt earth by my father's command, even though I am indifferent to the fruit of my actions (the birth of an heir) which is now imminent."

सारांश AI इस कलंक को दूर करने के लिए मैं गर्भवती सीता का त्याग कर दूँगा, जैसे पिता की आज्ञा से मैंने पहले समुद्र पर्यंत पृथ्वी के राज्य का त्याग किया था।

पदच्छेदः AI

तस्य	तद् (६.१)	Its
अपनोदाय	अपनोद (४.१)	for the removal
फलप्रवृत्तौ	फल–प्रवृत्ति (७.१)	when the fruition of the result
उपस्थितायाम्	उपस्थित (उप√स्था+क्त, ७.१)	is imminent
अपि	अपि	even
निर्व्यपेक्षः	निर्व्यपेक्ष (१.१)	indifferent
त्यक्ष्यामि	त्यक्ष्यामि (√त्यज् कर्तरि लृट् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I shall abandon
वैदेहसुताम्	वैदेह–सुता (२.१)	the daughter of Videha
पुरस्तात्	पुरस्तात्	as before
समुद्रनेमिम्	समुद्र–नेमि (२.१)	the sea-girt (earth)
पितुः	पितृ (६.१)	of my father
आज्ञया	आज्ञा (३.१)	by the command
इव	इव	just as

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
त	स्या	प	नो	दा	य	फ	ल	प्र	वृ	त्ता
वु	प	स्थि	ता	या	म	पि	नि	र्व्य	पे	क्षः
त्य	क्ष्या	मि	वै	दे	ह	सु	तां	पु	र	स्ता
त्स	मु	द्र	ने	मिं	पि	तु	रा	ज्ञ	ये	व

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect