स संनिपात्यावरजान्हतौजा-
स्तद्विक्रियादर्शनलुप्तहर्षान् ।
कौलीनमात्माश्रयमाचचक्षे
तेभ्यः पुनश्चेदमुवाच वाक्यम् ॥

अन्वयः AI हत-ओजाः सः तत्-विक्रिया-दर्शन-लुप्त-हर्षान् अवरजान् संनिपात्य तेभ्यः आत्म-आश्रयम् कौलीनम् आचचक्षे, पुनः च इदम् वाक्यम् उवाच।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स इति॥ हतौजा निस्तेजस्कः स रामस्तस्य रामस्य विक्रियादर्शनेन लुप्तहर्षानवरजान् संनिपात्य संगमय्य। आत्माश्रयं स्वविषयकं कौलीनं निन्दां तेभ्य आचचक्षे। पुनरिदं वाक्यमुवाच ॥

Summary AI His vigor diminished, he summoned his younger brothers, whose joy had vanished upon seeing his distress. He related to them the scandal concerning himself and then spoke these words.

सारांश AI अत्यंत दुखी राम ने अपने भाइयों को बुलाया और स्वयं से जुड़ी लोकनिंदा के विषय में बताते हुए गंभीर वचन कहे।

पदच्छेदः AI

सः	तद् (१.१)	He
संनिपात्य	संनिपात्य (सम्+नि√पत्+णिच्+ल्यप्)	having assembled
अवरजान्	अवरज (२.३)	his younger brothers
हतौजाः	हत–ओजस् (१.१)	his vigor diminished
तद्विक्रियादर्शनलुप्तहर्षान्	तद्–विक्रिया–दर्शन–लुप्त–हर्ष (२.३)	whose joy was lost on seeing his distress
कौलीनम्	कौलीन (२.१)	the scandal
आत्माश्रयम्	आत्मन्–आश्रय (२.१)	concerning himself
आचचक्षे	आचचक्षे (आ√चक्ष् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	related
तेभ्यः	तद् (४.३)	to them
पुनः	पुनर्	again
च	च	and
इदम्	इदम् (२.१)	this
उवाच	उवाच (√वच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	spoke
वाक्यम्	वाक्य (२.१)	sentence

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स	सं	नि	पा	त्या	व	र	जा	न्ह	तौ	जा
स्त	द्वि	क्रि	या	द	र्श	न	लु	प्त	ह	र्षान्
कौ	ली	न	मा	त्मा	श्र	य	मा	च	च	क्षे
ते	भ्यः	पु	न	श्चे	द	मु	वा	च	वा	क्यम्

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect