तञ्चात्मचिन्तासुलभं विमानं
हृतं सुरारेः सह जीवितेन ।
कैलासनाथोद्वहनाय भूयः
पुष्पं दिवः पुष्पकमन्वमंस्त ॥
तञ्चात्मचिन्तासुलभं विमानं
हृतं सुरारेः सह जीवितेन ।
कैलासनाथोद्वहनाय भूयः
पुष्पं दिवः पुष्पकमन्वमंस्त ॥
हृतं सुरारेः सह जीवितेन ।
कैलासनाथोद्वहनाय भूयः
पुष्पं दिवः पुष्पकमन्वमंस्त ॥
अन्वयः
AI
च सुर-अरेः जीवितेन सह हृतम्, आत्म-चिन्ता-सुलभं, दिवः पुष्पम् तत् पुष्पकं विमानं भूयः कैलास-नाथ-उद्वहनाय (रामः) अन्वमंस्त।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तञ्चेति॥ तञ्चात्मचिन्तासुलभं स्वेच्छामात्रलभ्यं सुरारे रावणस्य जीवितेन सह हृतं दिवः पुष्पं पुष्पवदाभरणभूतं पुष्पकं-विमानं भूयः पुनरपि कैलासनाथस्य कुबेरस्योद्वहनायान्वमंस्तानुज्ञातवान्। मन्यतेर्लुङ्।
भूयोग्रहणेन पूर्वमप्येतत्कौबेरमेवेति सूच्यते ॥
Summary
AI
And that Pushpaka aerial chariot—a flower of heaven, obtainable by mere thought, which had been seized from Ravana along with his life—Rama permitted it to return to its service of carrying Kubera, the lord of Kailasa.
सारांश
AI
राम ने रावण से छीने गए पुष्पक विमान को, जो केवल स्मरण करने मात्र से उपस्थित हो जाता था, पुनः कुबेर की सेवा में आकाश में जाने की अनुमति प्रदान कर दी।
पदच्छेदः
AI
| तत् | तद् (२.१) | that |
| च | च | And |
| आत्मचिन्तासुलभं | आत्म–चिन्ता–सुलभ (२.१) | obtainable by mere thought |
| विमानं | विमान (२.१) | aerial chariot |
| हृतं | हृत (√हृ+क्त, २.१) | taken |
| सुरारेः | सुर–अरि (६.१) | of the enemy of the gods |
| सह | सह | with |
| जीवितेन | जीवित (३.१) | his life |
| कैलासनाथोद्वहनाय | कैलास–नाथ–उद्वहन (४.१) | for carrying the lord of Kailasa |
| भूयः | भूयस् | again |
| पुष्पम् | पुष्प (२.१) | flower |
| दिवः | दिव् (६.१) | of heaven |
| पुष्पकम् | पुष्पक (२.१) | the Pushpaka |
| अन्वमंस्त | अन्वमंस्त (अनु√मन् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | he permitted |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | ञ्चा | त्म | चि | न्ता | सु | ल | भं | वि | मा | नं |
| हृ | तं | सु | रा | रेः | स | ह | जी | वि | ते | न |
| कै | ला | स | ना | थो | द्व | ह | ना | य | भू | यः |
| पु | ष्पं | दि | वः | पु | ष्प | क | म | न्व | मं | स्त |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.