प्रतिप्रयातेषु तपोधनेषु
सुखादविज्ञातगतार्धमासान् ।
सीतास्वहस्तोपहृताग्र्यपूजा-
न्रक्षःकपीन्द्रान्विससर्ज रामः ॥

अन्वयः AI तपोधनेषु प्रति-प्रयातेषु (सत्सु), रामः सुखात् अविज्ञात-गत-अर्ध-मासान्, सीता-स्व-हस्त-उपहृत-अग्र्य-पूजान् रक्षः-कपि-इन्द्रान् विससर्ज।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) प्रतीति॥ तपोधनेषु मुनिषु प्रतिप्रयातेषु प्रतिनिवृत्य गतेषु सत्सु सुखादविज्ञात एव गतोऽर्धमासो येषां ताननन्तरं सीतायाः। स्वहस्तेनोपहृता दत्ताऽग्र्यपूजोत्तमसंभावना येभ्यस्तान्। एतेन सौहार्दातिशय उक्तः। रक्षः कपीन्द्रान्रामो विससर्ज विसृष्टवान् ॥

Summary AI After the sages had departed, Rama bid farewell to the lords of the Rakshasas and monkeys. They had stayed for half a month, the passage of which they hadn't noticed due to their comfortable stay, and were honored daily with the finest offerings from Sita's own hands.

सारांश AI मुनियों के जाने के बाद, राम ने उन वानरों और राक्षसों को विदा किया जिनका सीता ने स्वयं पूजन किया था। सुख के कारण उन्हें आधा महीना बीतने का पता ही न चला।

पदच्छेदः AI

प्रतिप्रयातेषु	प्रतिप्रयात (प्रति+प्र√या+क्त, ७.३)	when... had departed
तपोधनेषु	तपोधन (७.३)	the sages
सुखात्	सुख (५.१)	due to comfort
अविज्ञातगतार्धमासान्	अविज्ञात–गत–अर्ध–मास (२.३)	those for whom the passing of half a month was not noticed
सीतास्वहस्तोपहृताग्र्यपूजान्	सीता–स्व–हस्त–उपहृत–अग्र्य–पूजा (२.३)	those who received the best offerings from Sita's own hands
रक्षःकपीन्द्रान्	रक्षस्–कपि–इन्द्र (२.३)	the lords of Rakshasas and monkeys
विससर्ज	विससर्ज (वि√सृज् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he dismissed
रामः	राम (१.१)	Rama

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
प्र	ति	प्र	या	ते	षु	त	पो	ध	ने	षु
सु	खा	द	वि	ज्ञा	त	ग	ता	र्ध	मा	सान्
सी	ता	स्व	ह	स्तो	प	हृ	ता	ग्र्य	पू	जा
न्र	क्षः	क	पी	न्द्रा	न्वि	स	स	र्ज	रा	मः

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect