भूयस्ततो रघुपतिर्विलसत्पताक
मध्यास्त कामगति सावरजो विमानम् ।
दोषातनं बुधबृहस्पतियोगदृश्य
स्तारापतिस्तरलविद्युदिवाभ्रवृन्दम् ॥
भूयस्ततो रघुपतिर्विलसत्पताक
मध्यास्त कामगति सावरजो विमानम् ।
दोषातनं बुधबृहस्पतियोगदृश्य
स्तारापतिस्तरलविद्युदिवाभ्रवृन्दम् ॥
मध्यास्त कामगति सावरजो विमानम् ।
दोषातनं बुधबृहस्पतियोगदृश्य
स्तारापतिस्तरलविद्युदिवाभ्रवृन्दम् ॥
अन्वयः
AI
ततः स-अवरजः रघुपतिः विलसत्-पताकम् काम-गति विमानम् भूयः अध्-आस्त। (सः) बुध-बृहस्पति-योग-दृश्यः तारापतिः दोषा-तनम् तरल-विद्युत् अभ्र-वृन्दम् इव (बभौ)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
भूय इति॥ ततो रघुपतिः सावरजो भरतलक्ष्मणसहितः सन्। विलसत्पताकं कामेनेच्छानुसारेण गतिर्यस्य तद्विमानं भूयः पुनरपि । बुधबृहस्पतिभ्यां योगेनदृश्यो दर्शनीयस्तारापतिश्चन्द्रो दोषाभवं दोषातनम्।
सायंचिरंप्राह्णे (पा.४।३२३)इत्यादिना दोषाशब्दादव्ययाट्ट्युप्रत्ययः। तरलविद्युञ्चञ्चलतडिदभ्रवृन्दमिव। अध्यास्ताधिष्ठितवान् ॥
Summary
AI
Then Rama, with his younger brothers, again mounted the aerial car, which moved at will and had shining banners. He looked like the Moon, visible in conjunction with Mercury and Jupiter, entering a cluster of clouds with flashing lightning at night.
सारांश
AI
फिर राम अपनी पत्नी और भाइयों के साथ विमान पर आरूढ़ हुए। वह विमान ऐसा लग रहा था मानो बादलों के बीच चंद्रमा, बुध और बृहस्पति के साथ सुशोभित हो।
पदच्छेदः
AI
| भूयः | भूयस् | again |
| ततः | ततः | then |
| रघुपतिः | रघुपति (१.१) | Rama |
| विलसत्पताकम् | विलसत्–पताक (२.१) | with shining banners |
| अध्यास्त | अध्यास्त (अधि√आस् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | mounted |
| कामगति | कामगति (२.१) | which moves at will |
| सावरजः | स–अवरज (१.१) | with his younger brothers |
| विमानम् | विमान (२.१) | the aerial car |
| दोषातनम् | दोषातनम् | at night |
| बुधबृहस्पतियोगदृश्यः | बुध–बृहस्पति–योग–दृश्य (१.१) | visible in conjunction with Mercury and Jupiter |
| तारापतिः | तारा–पति (१.१) | the Moon |
| तरलविद्युत् | तरल–विद्युत् (२.१) | with flashing lightning |
| इव | इव | like |
| अभ्रवृन्दम् | अभ्र–वृन्द (२.१) | a cluster of clouds |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भू | य | स्त | तो | र | घु | प | ति | र्वि | ल | स | त्प | ता | क |
| म | ध्या | स्त | का | म | ग | ति | सा | व | र | जो | वि | मा | नम् |
| दो | षा | त | नं | बु | ध | बृ | ह | स्प | ति | यो | ग | दृ | श्य |
| स्ता | रा | प | ति | स्त | र | ल | वि | द्यु | दि | वा | भ्र | वृ | न्दम् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.