रामाज्ञया हरिचमूपतयस्तदानीं
कृत्वा मनुष्यवपुरारुरुहुर्गजेन्द्रान् ।
तेषु क्षरत्सु बहुधा मदवारिधाराः
शैलाधिरोहणसुखान्युपलेभिरे ते ॥
रामाज्ञया हरिचमूपतयस्तदानीं
कृत्वा मनुष्यवपुरारुरुहुर्गजेन्द्रान् ।
तेषु क्षरत्सु बहुधा मदवारिधाराः
शैलाधिरोहणसुखान्युपलेभिरे ते ॥
कृत्वा मनुष्यवपुरारुरुहुर्गजेन्द्रान् ।
तेषु क्षरत्सु बहुधा मदवारिधाराः
शैलाधिरोहणसुखान्युपलेभिरे ते ॥
अन्वयः
AI
तदानीम् राम-आज्ञया हरि-चमू-पतयः मनुष्य-वपुः कृत्वा गजेन्द्रान् आरुरुहुः। तेषु बहुधा मद-वारि-धाराः क्षरत्सु (सत्सु), ते शैल-अधिरोहण-सुखानि उपलेभिरे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
रामेति॥ तदानीं हरिचमूपतयो रामाज्ञया मनुष्यवपुः कृत्वा गजोन्द्रानारुरुहुः। बहुधा मदवारिधाराः क्षरत्सु वर्षत्सु तेषु गजेन्द्रेषु ते कपियूथनाथाः शैलाधिरोहणसुखान्युपलेभिरेऽनुबभूवुः ॥
Summary
AI
Then, by Rama's command, the monkey commanders assumed human form and mounted the great elephants. As streams of ichor flowed profusely from the elephants, the commanders experienced the pleasure of climbing mountains.
सारांश
AI
राम की आज्ञा से वानर वीरों ने मनुष्यों का रूप धारण किया और हाथियों पर सवार हुए। हाथियों के मदजल की धाराएँ उन्हें पर्वतारोहण जैसा सुख दे रही थीं।
पदच्छेदः
AI
| रामाज्ञया | राम–आज्ञा (३.१) | by Rama's command |
| हरिचमूपतयः | हरि–चमू–पति (१.३) | the commanders of the monkey army |
| तदानीम् | तदानीम् | then |
| कृत्वा | कृत्वा (√कृ+क्त्वा) | having assumed |
| मनुष्यवपुः | मनुष्य–वपुस् (२.१) | human form |
| आरुरुहुः | आरुरुहुः (आ√रुह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | mounted |
| गजेन्द्रान् | गजेन्द्र (२.३) | the great elephants |
| तेषु | तद् (७.३) | on them |
| क्षरत्सु | क्षरत् (√क्षर्+शतृ, ७.३) | while streaming |
| बहुधा | बहुधा | in many ways |
| मदवारिधाराः | मद–वारि–धारा (१.३) | streams of ichor |
| शैलाधिरोहणसुखानि | शैल–अधिरोहण–सुख (२.३) | the pleasures of climbing mountains |
| उपलेभिरे | उपलेभिरे (उप√लभ् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | experienced |
| ते | तद् (१.३) | they |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| रा | मा | ज्ञ | या | ह | रि | च | मू | प | त | य | स्त | दा | नीं |
| कृ | त्वा | म | नु | ष्य | व | पु | रा | रु | रु | हु | र्ग | जे | न्द्रान् |
| ते | षु | क्ष | र | त्सु | ब | हु | धा | म | द | वा | रि | धा | राः |
| शै | ला | धि | रो | ह | ण | सु | खा | न्यु | प | ले | भि | रे | ते |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.