एतावदुक्तवति दाशरथौ तदीया
मिच्छां विमानमधिदेवतया विदित्वा ।
ज्योतिष्पथादवततार सविस्मयाभि
रुद्धीक्षितं प्रकृतिभिर्भरतानुगाभिः ॥
एतावदुक्तवति दाशरथौ तदीया
मिच्छां विमानमधिदेवतया विदित्वा ।
ज्योतिष्पथादवततार सविस्मयाभि
रुद्धीक्षितं प्रकृतिभिर्भरतानुगाभिः ॥
मिच्छां विमानमधिदेवतया विदित्वा ।
ज्योतिष्पथादवततार सविस्मयाभि
रुद्धीक्षितं प्रकृतिभिर्भरतानुगाभिः ॥
अन्वयः
AI
दाशरथौ एतावत् उक्तवति, अधिदेवतया तदीयाम् इच्छाम् विदित्वा विमानम्, स-विस्मयाभिः भरत-अनुगाभिः प्रकृतिभिः उद्-ईक्षितम् (सत्), ज्योतिष्पथात् अवततार।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
एतावदिति॥ दाशरथौ राम एतावदुक्तवति सति विमानं पुष्पकं कर्तृ तदीयां रामसंबन्धिनीमिच्छामधिदेवतया मिषेण विदित्वा। तत्प्रेरितं सदित्यर्थः। सविस्मयाभिर्भरतानुगाभिः प्रकृतिभिः प्रजाभिरुद्वीक्षितं सज्ज्योतिष्पथादकाशादवततार ॥
Summary
AI
When Rama had spoken thus, the presiding deity of the Pushpaka vimana, knowing his wish, descended from the path of the stars. It was gazed up at with wonder by the subjects who were following Bharata.
सारांश
AI
राम के ऐसा कहने पर, पुष्पक विमान उनके मन की बात समझकर आकाश मार्ग से नीचे उतरा, जिसे भरत के साथ आए लोग विस्मय के साथ देख रहे थे।
पदच्छेदः
AI
| एतावत् | एतावत् (२.१) | this much |
| उक्तवति | उक्तवत् (√वच्+क्तवतु, ७.१) | when (he) had spoken |
| दाशरथौ | दाशरथि (७.१) | when Rama |
| तदीयाम् | तदीय (२.१) | his |
| इच्छाम् | इच्छा (२.१) | wish |
| विमानम् | विमान (१.१) | the aerial car |
| अधिदेवतया | अधिदेवता (३.१) | by the presiding deity |
| विदित्वा | विदित्वा (√विद्+क्त्वा) | having known |
| ज्योतिष्पथात् | ज्योतिष्पथ (५.१) | from the path of stars |
| अवततार | अवततार (अव√तृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | descended |
| सविस्मयाभिः | सविस्मय (३.३) | with wonder |
| उद्धीक्षितम् | उद्धीक्षित (उद्√ईक्ष्+क्त, १.१) | gazed up at |
| प्रकृतिभिः | प्रकृति (३.३) | by the subjects |
| भरतानुगाभिः | भरत–अनुगा (३.३) | following Bharata |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ए | ता | व | दु | क्त | व | ति | दा | श | र | थौ | त | दी | या |
| मि | च्छां | वि | मा | न | म | धि | दे | व | त | या | वि | दि | त्वा |
| ज्यो | ति | ष्प | था | द | व | त | ता | र | स | वि | स्म | या | भि |
| रु | द्धी | क्षि | तं | प्र | कृ | ति | भि | र्भ | र | ता | नु | गा | भिः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.