दुर्गस्त्रिकूटः परिखा समुद्रो
रक्षांसि योधा धनदाच्च वित्तम् ।
शास्त्रं च यस्योशनसा प्रणीतं
स रावणो दैववशाद्विपन्नः ॥

अन्वयः AI यस्य दुर्गः त्रिकूटः परिखा समुद्रः योधाः रक्षांसि धनदात् च वित्तम् उशनसा प्रणीतं शास्त्रं च आसीत् सः रावणः दैव-वशात् विपन्नः ।
Summary AI Even Rāvaṇa, who had the Trikūṭa fortress, the ocean as a moat, demons as warriors, wealth from Kubera, and the science of politics authored by Uśanas, perished due to fate.
सारांश AI त्रिकूट जैसा दुर्ग, समुद्र की खाई, राक्षसों की सेना, अथाह धन और शुक्र-नीति जैसा शास्त्र होने पर भी रावण भाग्य के कारण नष्ट हो गया।
पदच्छेदः AI
दुर्गःदुर्ग (१.१) fortress
त्रिकूटःत्रिकूट (१.१) Trikuta (mountain)
परिखापरिखा (१.१) moat
समुद्रःसमुद्र (१.१) ocean
रक्षांसिरक्षस् (१.३) demons
योधाःयोध (१.३) warriors
धनदात्धनद (५.१) from Kubera (god of wealth)
and
वित्तम्वित्त (१.१) wealth
शास्त्रंशास्त्र (१.१) scripture/treatise
and
यस्ययद् (६.१) whose
उशनसाउशनस् (३.१) by Ushanas (Shukracharya)
प्रणीतंप्रणीत (प्र√नी+क्त, १.१) composed/propounded
तद् (१.१) that
रावणःरावण (१.१) Ravana
दैव-वशात्दैववश (५.१) due to fate
विपन्नःविपन्न (वि√पद्+क्त, १.१) perished
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
दु र्ग स्त्रि कू टः रि खा मु द्रो
क्षां सि यो धा दा च्च वि त्तम्
शा स्त्रं स्यो सा प्र णी तं
रा णो दै शा द्वि न्नः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.