सत्यं परित्यजति मुञ्चति बन्धुवर्गं
शीघ्रं विहाय जननीमपि जन्मभूमिम् ।
सन्त्यज्य गच्छति विदेशमभीष्टलोकं
चिन्ताकुलीकृतमतिः पुरुषोऽत्र लोके ॥
सत्यं परित्यजति मुञ्चति बन्धुवर्गं
शीघ्रं विहाय जननीमपि जन्मभूमिम् ।
सन्त्यज्य गच्छति विदेशमभीष्टलोकं
चिन्ताकुलीकृतमतिः पुरुषोऽत्र लोके ॥
शीघ्रं विहाय जननीमपि जन्मभूमिम् ।
सन्त्यज्य गच्छति विदेशमभीष्टलोकं
चिन्ताकुलीकृतमतिः पुरुषोऽत्र लोके ॥
अन्वयः
AI
अत्र लोके चिन्ता-आकुलीकृत-मतिः पुरुषः सत्यम् परित्यजति बन्धु-वर्गम् मुञ्चति जननीम् अपि जन्म-भूमिम् शीघ्रम् विहाय अभीष्ट-लोकम् विदेशम् सन्त्यज्य गच्छति ॥
Summary
AI
In this world, a man whose mind is agitated by anxiety abandons truth, leaves his kinsmen, quickly deserts even his mother and birthplace, and goes to a foreign land, leaving behind the people he loves.
सारांश
AI
चिंता से व्याकुल बुद्धि वाला मनुष्य सत्य, बंधु-वर्ग, माता और जन्मभूमि को छोड़कर सुख की खोज में विदेश चला जाता है।
पदच्छेदः
AI
| सत्यम् | सत्य (२.१) | truth |
| परित्यजति | परित्यजति (परि√त्यज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | abandons |
| मुञ्चति | मुञ्चति (√मुञ्च् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | releases, abandons |
| बन्धु-वर्गम् | बन्धु–वर्ग (२.१) | group of relatives |
| शीघ्रम् | शीघ्रम् | quickly |
| विहाय | विहाय (वि√हा+ल्यप्) | having abandoned |
| जननीम् | जननी (२.१) | mother |
| अपि | अपि | even |
| जन्म-भूमिम् | जन्म–भूमि (२.१) | birthplace |
| सन्त्यज्य | सन्त्यज्य (सम्√त्यज्+ल्यप्) | having completely abandoned |
| गच्छति | गच्छति (√गम् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | goes |
| विदेशम् | विदेश (२.१) | foreign land |
| अभीष्ट-लोकम् | अभीष्ट–लोक (२.१) | desired people/place |
| चिन्ताकुलीकृत-मतिः | चिन्ता–आकुलीकृत (√आकुली-कृ+क्त)–मति (१.१) | whose mind is agitated by worry |
| पुरुषः | पुरुष (१.१) | person |
| अत्र | अत्र | here |
| लोके | लोक (७.१) | in the world |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | त्यं | प | रि | त्य | ज | ति | मु | ञ्च | ति | ब | न्धु | व | र्गं |
| शी | घ्रं | वि | हा | य | ज | न | नी | म | पि | ज | न्म | भू | मिम् |
| स | न्त्य | ज्य | ग | च्छ | ति | वि | दे | श | म | भी | ष्ट | लो | कं |
| चि | न्ता | कु | ली | कृ | त | म | तिः | पु | रु | षो | ऽत्र | लो | के |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.