न गृहं गृहमित्याहुर्गृहिणी गृहमुच्यते ।
गृहं तु गृहिणीहीनं कान्तारान्नातिरिच्यते ॥

अन्वयः AI गृहं गृहं न इति आहुः, गृहिणी गृहम् उच्यते, गृहिणी-हीनं गृहं तु कान्तारात् न अति-रिच्यते ।

Summary AI They say a house is not a home; the wife is called the home. A home without a wife is no different from a wilderness.

सारांश AI ईंट-पत्थर के घर को घर नहीं कहते, बल्कि गृहणी ही वास्तविक घर है; गृहणी के बिना घर घने जंगल के समान होता है।

पदच्छेदः AI

न	न	not
गृहम्	गृह (१.१)	house
गृहम्	गृह (२.१)	house
इति	इति	thus
आहुः	आहुः (आ√ब्रू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	they say
गृहिणी	गृहिणी (१.१)	housewife
गृहम्	गृह (१.१)	house
उच्यते	उच्यते (√वच् +यक् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is called
गृहम्	गृह (१.१)	house
तु	तु	but
गृहिणी-हीनम्	गृहिणी–हीन (√हीन+क्त, १.१)	devoid of a housewife
कान्तारात्	कान्तार (५.१)	from a forest
न	न	not
अतिरिच्यते	अतिरिच्यते (अति√रिच् +यक् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	differs

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

न गृहं गृहमित्याहुर्गृहिणी गृहमुच्यते ।गृहं तु गृहिणीहीनं कान्तारान्नातिरिच्यते ॥