आत्मनो मुखदोषेण बध्यन्ते शुकसारिकाः ।
बकास्तत्र न बध्यन्ते मौनं सर्वार्थसाधनम् ॥

अन्वयः AI आत्मनः मुख-दोषेण शुक-सारिकाः बध्यन्ते, तत्र बकाः न बध्यन्ते, मौनं सर्व-अर्थ-साधनम् (अस्ति) ।

Summary AI Parrots and starlings are caged because of their own speech, while cranes are not; silence is the means to achieve all ends.

सारांश AI तोते और मैना अपनी वाणी के दोष के कारण पिंजरे में बँध जाते हैं, जबकि बगुले नहीं बँधते; वास्तव में मौन रहना ही सर्वार्थ सिद्ध करने वाला है।

पदच्छेदः AI

आत्मनः	आत्मन् (६.१)	of oneself
मुख-दोषेण	मुख–दोष (३.१)	by the fault of the mouth/speech
बध्यन्ते	बध्यन्ते (√बन्ध् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	are bound/caught
शुक-सारिकाः	शुक–सारिका (१.३)	parrots and mynahs
बकाः	बक (१.३)	cranes
तत्र	तत्र	there
न	न	not
बध्यन्ते	बध्यन्ते (√बन्ध् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	are bound/caught
मौनम्	मौन (१.१)	silence
सर्वार्थ-साधनम्	सर्व–अर्थ–साधन (१.१)	means to achieve all purposes

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

आत्मनो मुखदोषेण बध्यन्ते शुकसारिकाः ।बकास्तत्र न बध्यन्ते मौनं सर्वार्थसाधनम् ॥