अकृत्यं नैव कर्तव्यं प्राणत्यागेऽप्युपस्थिते ।
न च कृत्यं परित्याज्यमेष धर्मः सनातनः ॥

अन्वयः AI प्राण-त्यागे उपस्थिते अपि अकृत्यं न एव कर्तव्यम्, कृत्यं च न परित्याज्यम्, एषः सनातनः धर्मः (अस्ति) ।

Summary AI One must never perform a forbidden act even when death is imminent, nor should one abandon one's duty; this is the eternal dharma.

सारांश AI प्राण त्यागने की स्थिति आने पर भी अनुचित कार्य नहीं करना चाहिए और न ही उचित कर्तव्य का परित्याग करना चाहिए; यही सनातन धर्म है।

पदच्छेदः AI

अकृत्यं	अकृत्य (१.१)	what should not be done
नैव	न–एव	not indeed
कर्तव्यं	कर्तव्य (√कृ+तव्य, १.१)	should be done
प्राण-त्यागेऽप्युपस्थिते	प्राण–त्याग (७.१)–अपि–उपस्थित	even if the giving up of life is present
न	न	not
च	च	and
कृत्यं	कृत्य (१.१)	what should be done
परित्याज्यमेष	परित्याज्य (परि√त्यज्+ण्यत्, १.१)–एतद् (१.१)	should be abandoned, this
धर्मः	धर्म (१.१)	duty
सनातनः	सनातन (१.१)	eternal

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

अकृत्यं नैव कर्तव्यं प्राणत्यागेऽप्युपस्थिते ।न च कृत्यं परित्याज्यमेष धर्मः सनातनः ॥