अन्वयः
AI
नृपः आत्म-अर्थम् अविचारयन् क्षेम्यां शस्य-प्रदां नित्यं पशु-वृद्धि-करीम् अपि भूमिं परित्यजेत् ॥
Summary
AI
A king should unhesitatingly abandon even a secure, fertile, and prosperous land if it is necessary for his own preservation or the sake of his soul.
सारांश
AI
राजा को अपने आत्म-कल्याण के लिए सुखदायक, उपजाऊ और पशुओं की वृद्धि करने वाली भूमि का भी बिना किसी विचार के त्याग कर देना चाहिए।
पदच्छेदः
AI
| क्षेम्याम् | क्षेम्य (२.१) | safe |
| शस्य-प्रदाम् | शस्य–प्रद (२.१) | crop-giving |
| नित्यम् | नित्य | always |
| पशु-वृद्धि-करीम् | पशु–वृद्धि–कर (२.१) | causing increase in cattle |
| अपि | अपि | even |
| परित्यजेत् | परित्यजेत् (परि√त्यज् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | should abandon |
| नृपः | नृप (१.१) | king |
| भूमिम् | भूमि (२.१) | land |
| आत्म-अर्थम् | आत्मन्–अर्थ (२.१) | for one's own sake |
| अविचारयन् | अविचारयत् (अ+वि√चर्+शतृ, १.१) | not considering |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क्षे | म्यां | श | स्य | प्र | दां | नि | त्यं |
| प | शु | वृ | द्धि | क | री | म | पि |
| प | रि | त्य | जे | न्नृ | पो | भू | मि |
| मा | त्मा | र्थ | म | वि | चा | र | यन् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.