दंष्ट्राविरहितः सर्पो मदहीनो यथा गजः ।
स्थानहीनस्तथा राजा गम्यः स्यात्सर्वजन्तुषु ॥

अन्वयः AI यथा दंष्ट्रा-विरहितः सर्पः, यथा मद-हीनः गजः, तथा स्थान-हीनः राजा सर्व-जन्तुषु गम्यः स्यात्।

Summary AI Just as a serpent without fangs or an elephant without rut, a king who has lost his position becomes vulnerable to all creatures.

सारांश AI बिना विषैले दांतों के सर्प और मदहीन हाथी की भांति, अपने स्थान से च्युत राजा सभी के द्वारा दबाया जा सकता है।

पदच्छेदः AI

दंष्ट्रा-विरहितः	दंष्ट्रा–विरहित (१.१)	devoid of fangs
सर्पः	सर्प (१.१)	a snake
मद-हीनः	मद–हीन (१.१)	devoid of ichor (or pride)
यथा	यथा	just as
गजः	गज (१.१)	an elephant
स्थान-हीनः	स्थान–हीन (१.१)	devoid of place
तथा	तथा	similarly
राजा	राजन् (१.१)	a king
गम्यः	गम्य (√गम्+ण्यत्, १.१)	approachable (vulnerable)
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	would be
सर्व-जन्तुषु	सर्व–जन्तु (७.३)	among all creatures

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

दंष्ट्राविरहितः सर्पो मदहीनो यथा गजः ।स्थानहीनस्तथा राजा गम्यः स्यात्सर्वजन्तुषु ॥