या लक्ष्मीर्नानुलिप्ताङ्गी वैरिशोणितकुङ्कुमैः ।
कान्तापि मनसः प्रीतिं न सा धत्ते मनस्विनाम् ॥

अन्वयः AI या लक्ष्मीः वैरि-शोणित-कुङ्कुमैः न अनुलिप्त-अङ्गी (भवति) । सा कान्ता अपि मनस्विनाम् मनसः प्रीतिं न धत्ते ॥

Summary AI Prosperity (Lakṣmī) whose limbs are not anointed with the blood of enemies does not bring delight to the minds of high-spirited men, regardless of her beauty.

सारांश AI जो राज्य-लक्ष्मी शत्रुओं के रक्त रूपी कुमकुम से सुशोभित नहीं होती, वह स्वाभिमानी पुरुषों के मन को आनंदित नहीं करती।

पदच्छेदः AI

या	यद् (१.१)	which
लक्ष्मीः	लक्ष्मी (१.१)	wealth/fortune
न	न	not
अनुलिप्ताङ्गी	अनुलिप्त (अनु√अनुलिप्त+क्त)–अङ्गिन् (१.१)	whose limbs are smeared
वैरि-शोणित-कुङ्कुमैः	वैरिन्–शोणित–कुङ्कुम (३.३)	with the saffron of enemy's blood
कान्ता	कान्ता (१.१)	a beloved woman
अपि	अपि	even
मनसः	मनस् (६.१)	of the mind
प्रीतिम्	प्रीति (२.१)	pleasure
न	न	not
सा	तद् (१.१)	that
धत्ते	धत्ते (√धा कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	gives
मनस्विनाम्	मनस्विन् (६.३)	of the high-minded

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
या	ल	क्ष्मी	र्ना	नु	लि	प्ता	ङ्गी
वै	रि	शो	णि	त	कु	ङ्कु	मैः
का	न्ता	पि	म	न	सः	प्री	तिं
न	सा	ध	त्ते	म	न	स्वि	नाम्

या लक्ष्मीर्नानुलिप्ताङ्गी वैरिशोणितकुङ्कुमैः ।
कान्तापि मनसः प्रीतिं न सा धत्ते मनस्विनाम् ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

या लक्ष्मीर्नानुलिप्ताङ्गी वैरिशोणितकुङ्कुमैः ।कान्तापि मनसः प्रीतिं न सा धत्ते मनस्विनाम् ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

या लक्ष्मीर्नानुलिप्ताङ्गी वैरिशोणितकुङ्कुमैः ।
कान्तापि मनसः प्रीतिं न सा धत्ते मनस्विनाम् ॥