जातमात्रं न यः शत्रुं व्याधिं च प्रशमं नयेत् ।
महाबलोऽपि तेनैव वृद्धिं प्राप्य स हन्यते ॥

अन्वयः AI यः जात-मात्रम् शत्रुम् व्याधिम् च प्रशमम् न नयेत्, सः महा-बलः अपि तेन एव वृद्धिम् प्राप्य हन्यते ।

Summary AI One who does not suppress an enemy or a disease at their onset is killed by them once they have grown strong, despite his great power.

सारांश AI जो उत्पन्न होते ही शत्रु और रोग को शांत नहीं करता, वह अत्यंत बलवान होने पर भी उनके बढ़ जाने पर उन्हीं के द्वारा मारा जाता है।

पदच्छेदः AI

जात-मात्रं	जात–मात्र (२.१)	as soon as born
न	न	undefined
यः	यद् (१.१)	undefined
शत्रुं	शत्रु (२.१)	undefined
व्याधिं	व्याधि (२.१)	undefined
च	च	undefined
प्रशमं	प्रशम (२.१)	undefined
नयेत्	नयेत् (√नी कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	undefined
महाबलोऽपि	महाबल (१.१)–अपि	even if very powerful
तेनैव	तद् (३.१)–एव	by that very one
वृद्धिं	वृद्धि (२.१)	undefined
प्राप्य	प्राप्य (√प्राप्+ल्यप्)	undefined
स	तद् (१.१)	undefined
हन्यते	हन्यते (√हन् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	undefined

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

जातमात्रं न यः शत्रुं व्याधिं च प्रशमं नयेत् ।महाबलोऽपि तेनैव वृद्धिं प्राप्य स हन्यते ॥