क्व स दशरथः स्वर्गे भूत्वा महेन्द्रसुहृद्गतः
क्व स जलनिधेर्वेलां बद्ध्वा नृपः सगरस्तथा ।
क्व स करतलाज्जातो वैन्यः क्व सूर्यतनुर्मनुः
ननु बलवता कालेनैते प्रबोध्य निमीलिताः ॥

अन्वयः AI सः दशरथः स्वर्गे भूत्वा महेन्द्र-सुहृद्-गतः क्व? तथा जलनिधेः वेलाम् बद्ध्वा सः नृपः सगरः क्व? करतलात् जातः सः वैन्यः क्व? सूर्य-तनुः मनुः क्व? ननु बलवता कालेन एते प्रबोध्य निमीलिताः ॥

Summary AI Where is Daśaratha, the friend of Indra? Where is King Sagara, who diked the ocean? Where is Vainya, or Manu, born of the Sun? Indeed, all were awakened and then extinguished by powerful Time.

सारांश AI इंद्र के सखा दशरथ, समुद्र पर सेतु बाँधने वाले सगर और मनु जैसे प्रतापी राजा भी बलवान काल द्वारा समय आने पर विदा कर दिए गए।

पदच्छेदः AI

क्व	क्व	where
सः	तद् (१.१)	that
दशरथः	दशरथ (१.१)	Dasharatha
स्वर्गे	स्वर्ग (७.१)	in heaven
भूत्वा	भूत्वा (√भू+क्त्वा)	having become
महेन्द्र-सुहृद्	महेन्द्र–सुहृद् (१.१)	friend of Mahendra (Indra)
गतः	गत (√गम्+क्त, १.१)	gone
क्व	क्व	where
सः	तद् (१.१)	that
जलनिधेः	जलनिधि (६.१)	of the ocean
वेलां	वेला (२.१)	shore/boundary
बद्ध्वा	बद्ध्वा (√बन्ध्+क्त्वा)	having bound/constructed
नृपः	नृप (१.१)	king
सगरः	सगर (१.१)	Sagara
तथा	तथा	similarly/and
क्व	क्व	where
सः	तद् (१.१)	that
करतलात्	करतल (५.१)	from the palm of the hand
जातः	जात (√जन्+क्त, १.१)	born
वैन्यः	वैन्य (१.१)	Vainya (Prithu)
क्व	क्व	where
सूर्य-तनुः	सूर्य–तनु (१.१)	descendant of the sun
मनुः	मनु (१.१)	Manu
ननु	ननु	indeed/surely
बलवता	बलवत् (३.१)	by the powerful
कालेन	काल (३.१)	by time
एते	एतद् (१.३)	these
प्रबोध्य	प्रबोध्य (प्र√बुध्+ल्यप्)	having awakened/made aware
निमीलिताः	निमीलित (नि√मील्+क्त, १.३)	made to disappear

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
क्व	स	द	श	र	थः	स्व	र्गे	भू	त्वा	म	हे	न्द्र	सु	हृ	द्ग	तः
क्व	स	ज	ल	नि	धे	र्वे	लां	ब	द्ध्वा	नृ	पः	स	ग	र	स्त	था
क्व	स	क	र	त	ला	ज्जा	तो	वै	न्यः	क्व	सू	र्य	त	नु	र्म	नुः
न	नु	ब	ल	व	ता	का	ले	नै	ते	प्र	बो	ध्य	नि	मी	लि	ताः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect