विस्तीर्णव्यवसायसाध्यमहतां स्निघ्दोपयुक्ताशिषां
कार्याणां नयसाहसोन्नतिमतामिच्छापदारोहिणाम् ।
मानोत्सेकपराक्रमव्यसनिनः पारं न यावद्गताः
सामर्षे हृदयेऽवकाशविषया तावत्कथं निर्वृतिः ॥

अन्वयः AI विस्तीर्ण-व्यवसाय-साध्य-महताम् स्निग्ध-उपयुक्त-आशिषाम् नय-साहस-उन्नति-मताम् इच्छा-पद-आरोहिणाम् कार्याणाम् पारम् यावद् न गताः, तावद् मान-उत्सेक-पराक्रम-व्यसनिनः सामर्षे हृदये अवकाश-विषया निर्वृतिः कथम् (भवति) ॥

Summary AI Until they complete vast, difficult tasks requiring policy and courage, how can peace find room in the indignant hearts of those driven by pride and valor?

सारांश AI जब तक स्वाभिमानी और पराक्रमी पुरुष नीति और साहस से सिद्ध होने वाले अपने महान कार्यों को पूरा नहीं कर लेते, तब तक उनके क्रोधित मन को शांति नहीं मिलती।

पदच्छेदः AI

विस्तीर्ण-व्यवसाय-साध्य-महताम्	विस्तीर्ण–व्यवसाय–साध्य–महत् (६.३)	of great tasks achievable by extensive effort
स्निघ्दोपयुक्ताशिषाम्	स्निग्ध–उपयुक्त–आशिस् (६.३)	of tasks with suitable and affectionate blessings
कार्याणाम्	कार्य (६.३)	of tasks
नय-साहसोन्नति-मतामिच्छापद्-आरोहिणाम्	नय–साहस–उन्नति–मत्–इच्छा–आपद्–आरोहिन् (६.३)	of tasks leading to policy, courage, progress, and desired outcomes/calamities
मानोत्सेक-पराक्रम-व्यसनिनः	मान–उत्सेक–पराक्रम–व्यसनिन (१.३)	those devoted to honor, pride, and valor
पारम्	पार (२.१)	the end/completion
न	न	not
यावद्-गताः	यावत्–गत (√गम्+क्त, १.३)	as long as not reached
सामर्षे	स–अमर्ष (७.१)	in an impatient/angry
हृदयेऽवकाश-विषया	हृदय–अवकाश–विषय (१.१)	object of scope in the heart
तावत्कथं	तावत्–कथम्	then how
निर्वृतिः	निर्वृति (१.१)	peace/satisfaction

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
वि	स्ती	र्ण	व्य	व	सा	य	सा	ध्य	म	ह	तां	स्नि	घ्दो	प	यु	क्ता	शि	षां
का	र्या	णां	न	य	सा	ह	सो	न्न	ति	म	ता	मि	च्छा	प	दा	रो	हि	णाम्
मा	नो	त्से	क	प	रा	क्र	म	व्य	स	नि	नः	पा	रं	न	या	व	द्ग	ताः
सा	म	र्षे	हृ	द	ये	ऽव	का	श	वि	ष	या	ता	व	त्क	थं	नि	र्वृ	तिः
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect