भूमिर्मित्रं हिरण्यं वा विग्रहस्य फलत्रयम् ।
नास्त्येकमपि यद्येषां विग्रहं न समाचरेत् ॥

अन्वयः AI भूमिः मित्रम् हिरण्यम् वा विग्रहस्य फल-त्रयम् (भवति), यदि एषाम् एकम् अपि न अस्ति (तर्हि) विग्रहम् न समाचरेत् ।

Summary AI Territory, friends, or gold are the three fruits of war; if none of these are obtainable, one should not engage in conflict.

सारांश AI भूमि, मित्र और स्वर्ण ही युद्ध के तीन फल हैं। यदि इनमें से एक भी प्राप्त होने की संभावना न हो, तो युद्ध कदापि नहीं करना चाहिए।

पदच्छेदः AI

भूमिः	भूमि (१.१)	land
मित्रम्	मित्र (१.१)	friend
हिरण्यम्	हिरण्य (१.१)	gold
वा	वा	or
विग्रहस्य	विग्रह (६.१)	of conflict
फल-त्रयम्	फल–त्रय (१.१)	three fruits
न	न	not
अस्ति	अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	is
एकम्	एक (१.१)	one
अपि	अपि	even
यदि	यदि	if
एषाम्	एतद् (६.३)	of these
विग्रहम्	विग्रह (२.१)	conflict
न	न	not
समाचरेत्	समाचरेत् (सम्+आ√चर् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	one should undertake

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

भूमिर्मित्रं हिरण्यं वा विग्रहस्य फलत्रयम् ।नास्त्येकमपि यद्येषां विग्रहं न समाचरेत् ॥